Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het gewoel des openbaren levens en wordt een machtig wapen in den strijd der politieke partijen. Het groote publiek begint te luisteren en wordt weldra verbaasd, verbluft en overweldigd door al die verrassend nieuwe indrukken. Wat aanvankelijk de nieuwsgierigheid opwekte, wordt weldra een bron van onmisbaar genot en ten slotte een voorwerp van hartstochtelijke belangstelling. Heel het volk wordt aangetast door een koortsachtigen dorst naar beschaving. De deuren der kennis worden wijd geopend en de plaats der eenzame denkers wordt ingenomen door in het openbaar optredende leeraren, die er een beroep van maken kennis en wetenschap mede te deelen. Al wie op de hoogte van zijn tijd wil blijven, en vooral wie invloed wil oefenen op het gemoed van zijn tijdgenooten, is onder hun gehoor te vinden. En men ontvangt, wat men zoekt. Men wordt ingewijd in de geheimen der politieke overredingskunst; men wordt vertrouwd met de resultaten der wetenschap, of wel men leert, hoe men zich in den omgang met menschen heeft te gedragen om het meeste succes in te oogsten. Hier in Athene zien wij voor het eerst in de wereldhistorie een volk, dat de beschaving beschouwt als een factor van nationale beteekenis.

Het kon wel niet anders, of die algemeene begeerte naar vermeerdering van kennis bij alle groepen en standen van het Atheensche volk moest het individualisme grootelijks in de hand werken en ten slotte het nationaal besef van saamhoorigheid ondermijnen. Eertijds had een enkele, eenzame denker het ook wel gewaagd van het conventioneele pad af te wijken om langs een zelfgekozen weg naar de waarheid te zoeken; doch de moeite en de bezwaren, die het zelf-denken medebrengt, maken voorzichtig en bescheiden. Zulk een oorspronkelijke geest, die zich de geweldige inspanning had getroost, een eigen- gebouw van wereldbeschouwing op te trekken, mocht bij dien geestesarbeid oude en eerwaardige vooretellingen en opvattingen hebben prijs gegeven; maar hij had ook bij ervaring leeren inzien, dat aan het individueele intellect grenzen zijn gesteld, en dat er eeuwige machten zijn, waarvoor dat intellect zich eerbiedig

Sluiten