Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I heeft te buigen. De geniale denker voelde zich ten slotte immer afhankelijk van een hoogere, onbegrepen macht. Anders is het, wanneer, gelijk toenmaals in Athene, kennis en wetenschap werden gebracht onder het bereik van iedereen. Ge behoeft dan maar te schudden aan den boom der kennis, en de rijpe vruchten vallen u in den schoot. Wat zonder moeite is verkregen, wordt niet gewaardeerd. Men proeft de vruchten, en smaken zij niet, dan werpt men ze weg. Reeds hij, die als tusschenpersoon de wetenschap populariseert, loopt gevaar hare waarde te miskennen. Hoeveel te meer dan de man uit het volk, die, ook in geestelijken zin, van de hand in den tand leeft. Zoo verging het den Grieken in de dagen van Sokrates. De wetenschap werd een delicatesse voor lekkerbekken en fijnproevers naar den geest, een modeartikel voor de jeunesse dorée en een bedrijf van sport voor geestelijke leegloopers en nietsdoeners. In plaats van beschaving stelde men zich tevreden met half-weten en gedachteloos napraten; men leerde beoordeelen en veroordeelen wat men ter nauwernood kende en begreep. Er ontstond een algemeene beschavingszwendel.

Het behoorde tot den bon ton, dat de jonge Athener eenigen tijd in de leer ging bij den een of anderen sophist. Daar leerde hij zich beschaafd en keurig uitdrukken en, als het te pas kwam, een paar van buitengeleerde phrasen ten beste geven en coquetteeren met de nieuwste wetenschappelijke snufjes, die hij bij zijn leermeester pas te voren had opgedaan. In het badhuis, in de turnzaal, bij den maaltijd, overal, waar menschen in gezellig verkeer bijeen zijn, wordt over de nieuwste theorieën en hypothesen der philosophen gedisputeerd en het behoort tot de meest geliefkoosde volksvermakelijkheden, twee van die philosophische kemphanen in het openbaar tegen elkaar op te hitsen en den vaardigsten kwinkslag en de handigste woordverdraaiing met een uitbundig applaudissement te beloonen.

Doch dit gezellig wetenschappelijk sportbedrijf was in hooge mate gevaarlijk. De eenheid van den volksgeest werd er door bedreigd en de volkskracht werd er door ondermijnd als door een

jansen. Geschiedenis der Wijsbegeerte.

Sluiten