Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de laatste schakel in de oude, de eerste schakel in een nieuwe keten. Xenophon laat ons meer den conservatieven, Plato meer den radicalen Sokrates zien.

De vader van Sokrates, Sophoniskos, was beeldhouwer geweest, en zijn moeder Phaenarete had het beroep van vroedvrouw uitgeoefend. De zoon was aanvankelijk bij de beroepskeuze den vader gevolgd, doch weldra had hij den beitel ter zijde gelegd; want hij voelde zich geroepen om levende menschen te vormen, en geen menschenbeelden uit het harde, koude marmer. Aan die roeping, van hoogerhand hem opgelegd, wijdde hij heel zijn leven zonder te vragen naar menschengunst, rijkdom of eer. Zelfs de verzorging van zijn gezin kwam bij het rusteloos volbrengen van die roeping te kort.

Waarin bestaat nu het oude, waaraan Sokrates blijft vasthouden en het nieuwe, dat hij komt brengen?

Sokrates doorschouwt met helderziendheid het gevaar, dat onder de schoonschijnende redeneeringen der sophisten verborgen ligt Zij kweeken, inzonderheid bij het opkomende geslacht, een bedenkelijk welbehagen in den twijfel en die twijfel betreft niet alleen de dingen der wetenschap, maar eveneens die der religie en der moraal. Sokrates is hierin conservatief, dat hij niets wil weten van individueele, subjectieve zedelijkheid, en dat hij vasthoudt aan de objectieve geldigheid der zedeujkheidsbeginselen, dat hij derhalve gelooft aan het bestaan van zedelijke normen, waarvoor het individu in ootmoed heeft te buigen. Doch hierin is hij vooruitstrevend, dat hij de ethische vragen als problemen opvat en zich niet tevreden stelt met eene autoritaire, van buiten opgelegde sanctie van de zedelijke voorschriften, maar voor die voorschriften zoekt naar een redelijken grond. Sokrates is niet voldaan met het verrichten van zedelijke gedragingen, die op instinct of gewoonte berusten; bij verlangt een zedelijk handelen, dat op een helder inzicht berust in de beginselen, waarnaar dat handelen zich richt. Sokrates blijft vasthouden aan het bestaan van algemeene geldende zedelijke normen, aan de noodzakelijkheid, dat de staatswetten zullen geëerbiedigd worden, aan de vereering der goden

Sluiten