Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uitsluitend te doen was om de theoretische waarheid, maar dat hij vóór alles door een vurige begeerte werd aangedreven om zijne toehoorders zedelijk op te voeden en weten wij bovendien, dat hij niet lokte met belooningen en niet dreigde met straffen, dat hij geen pathetische zedepreeken hield, maar streefde naar eene strenge omschrijving, een heldere kennis, een volkomen bewust inzicht, en een uiterst scherpe definitie ten opzichte van de voor het onderzoek gekozen objecten, dan moet uit dat alles wel volgen, dat Sokrates die strenge omschrijving, die heldere kennis, dat volkomen bewust inzicht en die uiterst scherpe definitie onmisbaar achtte om te komen tot de echte deugd en tot de waarachtige zedelijkheid.

Inderdaad heeft Sokrates bij meer dan ééne gelegenheid op dezen logischen voorarbeid gewezen als op den eenigen weg, die tot deugd en zedelijkheid kon leiden. Ja, volgens hem is het weten en kennen niet slechts het middel, dat tot de deugd als doel leidt, maar dat weten zelf is deugd. — Deugd is wijsheid, deugd is wetenschap.

Hoe komt Sokrates er toe, kennis en wetenschap voor identiek te verklaren met deugd ? Hij geeft daarvan de volgende verklaring. „Ik geloof', zoo beweert hij, „dat allen uit al wat mogelijk is, datgene kiezen, waarvan zij meenen, dat het voor hen het nuttigste is, en dat zij dat dan ook in practijk brengen. Ik ben derhalve van oordeel, dat zij, die niét goed handelen, noch wijs, noch bezonnen zijn. Want waren zij wijs en bezonnen, dan zouden zij immers willen, wat voor hen nuttig is, en dus het goede doen". Dat Sokrates kennis en deugd voor identiek verklaart, berust derhalve op de onderstelling, dat het goede gelijk te stellen is met het gelukaanbrengende. Tracht ik namelijk ten allen tijde en onder alle omstandigheden naar hetgeen mij nuttig en tevens gelukbevorderend toeschijnt, en is het nuttige en gelukbrengende gelijk aan het zedelijk goede, dan kan het zedelijke of zondige van mijn handelen niet gelegen zijn in den aard van mijn willen; want dan willen allen het goede. Wanneer er dan tusschen goede en

Sluiten