Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het zoeken naar de begrippen, het indeelen en ordenen van de begrippen, en ten slotte het deductieve onderzoek naar de houdbaarheid en bruikbaarheid der gevonden begrippen; dit alles vatte Plato samen onder den naam Van dialektiek, en de begrippen waarmede die dialektiek zich bezig houdt, noemde hij ideeën. Voor Plato was de dialektiek de goddelijke kunst, die alleen in staat stelde het echte weten te produceeren. En omdat hij met Sokratesovertuigd was, dat de deugd moest berusten op het juiste inzicht, daarom kon volgens zijn overtuiging de echte deugd slechts bereikt worden langs den weg der dialektiek.

s A,dus- zi->n door Plato de grondslagen gelegd voor de methode van het logisch denken. Daar hij in geen enkel opzicht een afafgerond, voltooid systeem heeft geleverd, heeft hij dat ook niet voor de logika gedaan; doch ongetwijfeld heeft zijn leerling Aristoteles, die de vader der wetenschappelijke logika mag genoemd worden, aan zijn leermeester ontzaglijk veel te danken gehad. Reeds Plato toch, — om iets, maar iets zeer belangrijks te noemen, — heeft ingezien, dat de onbetrouwbaarheid onzer kennis veelal berust op de voorbarigheid, die aan het langs den weg der inductie gevonden begrip eene meer dan „hypothetische" waarde toekent, alvorens dat begrip deductief is getoetst. Wij kunnen ons nauwelijks indenken welk een denkarbeid het vereischt heeft het terrein van de logika te ontginnen, door in de eerste plaats een bruikbare terminologie te scheppen voor de logische grondbegrippen en verhoudingen De term: hypothese is in dat opzicht een geschikt voorbeeld van Plato's werkzaamheid. Oorspronkelijk had dit woord de concrete beteekenis van: onderstel, steunstuk, iets dat gebezigd wordt om er wat anders op te laten rusten. Plato - en dat is wat nieuws ! — gebruikt het woord : „hypothesis" voor het inductief gevormde algemeen-begrip. Voor hem is dat begrip het steunstuk, het vaste punt, dat het denken niet kan missen, zal het in staat zijn den sprong te doen, die den denker verder brengt.

De goddelijke kunst der dialectiek is derhalve voor Plato uitsluitend het middel om tot waarheid te komen, tot een waarheid,

Sluiten