Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De beteekenis dezer mythische allegorie wordt eerst dan recht verstaan, wanneer in het oog wordt gehouden, dat elk tweespan met zijn wagenmenner een enkele ziel verbeeldt. De wagenmenner vertegenwoordigt het redelijk zielselement, het edele, goede paard het moedige, willende bestanddeel der ziel, het weerbarstige, bezwaarlijk m toom gehouden ros het zielsbestanddeel der zinnelijke driften en hartstochten. Wanneer dat laatste paard de overhand verkrijgt en zijn spangenoot meesleurt naar de laagte, dan wordt allicht voor den wagenmenner de taak te zwaar, om het voertuig m de bovenwaartsche richting te sturen en de zielewagen daalt af in het lage gebied der zinnelijkheid, zonder de opperste hoogte te hebben bereikt, waar het Eeuwig Zijnde in ongerepte schoonheid neerscht.

Later zullen wij zien, hoe deze drievoudige indeeling der zielskwaliteiten voor de totale opvatting van Plato's denken van fundamenteele beteekenis is en met name zijne staatkundige en paedagogische theorieën als leidend beginsel beheerscht.

Wil men Plato goed verstaan, dan behoort men zich te doordringen van de centrale beteekenis, die hij toekent aan de ideeën

Ideeën zijn niet hetzelfde voor hem als begrippen. Voorzeker het dialectische denken leidt in de eerste plaats tot begripsvormingdoch het begrip, door het denken afgeleid uit de menigvuldige voorstellingen van het paard b.v.b., valt nfet samen met de idee van het paard. Het begrip: paard is verstandelijk te omschrijvende tdee van het paard, het ideale paard, het paard in zijn volmaaktheid, wordt in de wereld der zintuiglijke aanschouwing nergens aangetroffen; het bestaat alleen als bestanddeel van die ideale wereld, die slechts bij intuitie wordt gekend en alle voorstellingen van het paard, aan de ervaringswereld ontleend, zijn met anders dan min of meer gebrekkige openbaringen van de idee van het paard als norm van volstrekte volmaaktheid. Ideeën zijn begrippen, doch begrippen zijn daarom nog geen ideeën. Als begrip is de idee een product van menschelijk denken en oordeelen; maar het bestaan der idee als zoodanig is niet van dit denken

Jansen, Geschiedenis der Wijsbegeerte. - 9

Sluiten