Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stelsel geconstrueerd. De „aristos", de besten onder de menschen, zullen heerschen, regelen en bevelen. En om die groep van uitgelezen aristocraten te kweeken en voltallig te houden, heeft Plato noodig: eene groote massale menigte van arbeiders, onder wie nog de al te menschelijke verhoudingen en toestanden gelden, welke met huwelijk en privaat-eigendom samenhangen, doch wier al te menschehjke hartstochten en begeerten beteugeld worden door den tusschenstand der wachters, voor wie noch huwelijk, noch privaatbezit eenige bekoring meer heeft, en die steeds volvaardig bereid zijn in daden om te zetten, wat de weinigen, die in de opperste wijsheid zijn ingeleid, als wet, regel en gebod hebben te verkondigen.

Een geheel menschen materiaal wordt hier opgeofferd, opdat het: ideaal verwerkelijkt moge worden. Dat ideaal eischt letterlijk alles op; geen eindig doel, het moge betrekkelijk nog zoo edel en voortreffelijk zijn, of het moet wijken en zwichten, tenzij het dienstbaar kan worden gemaakt aan de verwerkelijking eener orde van dingen, die hooger en voortreffelijker is dan al wat deze zinnelijke wereld in den regel te aanschouwen geeft. En alleen aan hen, die aan de hoogste kennis deel hebben, is het vergund van

I die hoogste orde der dingen iets te verstaan. Maar, met uitzondering van die aristocraten des geestes, is Plato's staat voor alle anderen een grootsch ontworpen tuchthuis, waar druk en dwang

! heel het leven aan de strengste regelen binden en ook niet het

I ailerbescheidenste plaatsje wordt toegekend aan de zelfstandige, vrije persoonlijkheid. Heel het sociaal-politieke leven wordt gesteld in den dienst van één abstract beginsel. De staat, de hoogste vorm, waarin het menschelijk samenleven zich vermag te openbaren, is een instituut, dat opleidt tot de ware deugdsbetrachting, opdat aldus in vergankelijke gestalten en vormen het oneindige en onvergankelijke zichtbaar moge worden, het aardsche leven, op zichzelf niets meer dan schijn zonder wezen, beteekenis en zin erlange, door dat het met den glans der eeuwigheid wordt omstraald. De staat zal eerst dan aan zijn eigenlijk doel beantwoorden, wanneer hij dienstbaar wordt

| gemaakt aan de vestiging van een Godsrijk op aarde.

Sluiten