Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn het blijvende, het onverandelijke, houdt Jiij vast. Maar dat de dingen naar het voorbeeld, naar het prototype der ideeën zouden gevormd zijn, laat hij varen. Volgens Aristoteles zijn het de ideeën, die bepalen en bewerken, wat er van de dingen zal worden. De ideeën zijn, volgens hem, geen eeuwige, onverandelijke waarden, die in ongerepte majesteit wonen in de wereld van het EeuwigZijnde; doch in de dingen zelf werkende potenties, krachten, die het proces des wordens in gang zetten en leiden, dat aan het karakter der ervaringswereld inzonderheid eigen is. Ideeën, dingen en materie zijn voor hem niet drie onderscheiden graden of trappen, waarin de werkelijkheid zich openbaart, maar de drie factoren, uit welker samenwerking één en dezelfde werkehjkheid als product ontstaat en de wijze, waarop die samenwerking tot stand komt, I beslist over het eigenaardig verloop, dat het ontwikkelingsproces in dit of dat bepaald geval neemt.

Voor Aristoteles zijn het de ideeën in haar onveranderlijkheid, waarin het worden der dingen zijn redelijken grond vindt en die x de wetten bepalen, volgens welke het proces hunner ontwikkeling verloopt.

Ook Heraklitus, Empedokles, Demokritus, Anaxagoras hadden de wereld opgevat als een groot ontwikkelingsproces; maar zij hadden gefaald in het ontdekken van de krachten, die dat proces

(moesten in gang zetten en voortleiden. Voor Aristoteles is de wereld één groot organisme, een reusachtig kunstwerk, dat al gaandeweg zijne voltooiing nadert. De geest, die met dat kunstwerk bezig is, heeft zich daarbij een vast omschreven einddoel gesteld en de gedachte, die in dat einddoel ligt, zal volkomen openbaar worden, wanneer de voltooiing zal zijn bereikt. Doch hij, wien het gelukt de gedachte van den wereldformeerder te doorgronden, zal bij machte zijn te verstaan, langs welke richtlijnen het proces der wereld-wording verloopt; want die gedachte leeft als doelstellende oorzaak in dat proces en bepaalt de onderscheidene momenten van zijn verloop.

Men verplaatse zich in de werkplaats van den beeldenden

Sluiten