Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

punt volbrengt, aan welke beweging het aan haar bevestigde, gesternte deel neemt. Alle vaste sterren samen zijn aan een sfeer bevestigd, die de verst verwijderde van het middelpunt is. Het zich schijnbaar heen en weer bewegen der planeten wordt verklaard door te onderstellen, dat elk dezer dwaalsterren tot meer dan ééne sfeer behoort, die ieder haar eigenaardige bewegingsrichting en snelheid hebben. Uit de combinatie dier sferische bewegingen wordt dan de dwalende beweging der planeten afgeleid.

Die hypothese brengt Aristoteles in verband met zijn metaphy\ sische theorie omtrent den aard der beweging en omtrent de Godheid als „eersten beweger."

Tien eeuwen lang bleef de kosmologie in die theorie gevangen.

De geocentrische hypothese bleef zich onverwrikt handhaven. Wel trad nu en dan, zoowel in de oudheid als in de middeleeuwen, een schuchter besef naar voren, dat het wellicht toch wel anders kon zijn, en de zon als middelpunt van ons wereldstelsel te beschouwen ware; maar het ontbrak aan voldoende mathematisch inzicht om eene dergelijke theorie te bewijzen. Wat echter het meest er toe bijdroeg om bij de geocentrische hypothese te volharden, was wel de omstandigheid, dat zij veel beter in het wijsgeerig stelsel van Aristoteles paste.

Het dichtst bij den Goddelijken Geest, zoo stelt Aristoteles het zich voor, bevindt zich het opperste deel des hemels, de wereld der vaste sterren, welker sfeer alles omvat, wat ligt binnen het gebied van ruimte en tijd.

Die hemel der vaste sterren gold voor onveranderlijk; want nog nimmer had men sinds menschenheugenis in haar eenige verandering ontdekt, wat trouwens wegens het ontbreken van telescopen toen ook niet mogelijk was. De stof, waaruit die opperste hemel bestaat, kan niet dezelfde zijn als die, waaruit de veranderlijke, aardsche dingen zijn gebouwd. Zij bestaat niet uit de vier bekende elementen, maar uit eene „vijfde essentie," uit de quintessence, die den naam van ether draagt. De beweging van dien oppersten' hemel is de gelijkmatige, eenvormige cirkel-beweging. Aan den binnen- of.

Sluiten