Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het even groot gevaar, waaraan de Stoa te gronde dreigt te gaan, dat een ideaal, zoo bovenmenschelijk groot en verheven, dat het voor niemand bereikbaar is, juist van wege die onbereikbaarheid ophoudt een ideaal te zijn, dat aan het zedelijk leven richting vermag te geven.

Dit dilemma, dat, wordt het ter dege beseft, den mensch tot volstrekte wanhoop kan brengen, is, — we zullen het later zienl — ook het dilemma van het christendom.

De Stoa is niet bij machte gebleken de ijzeren poort te openen, die tot den verlossingsweg den toegang ontsluit. Zij heeft zich trachten te helpen door de strengheid van het dilemma te verzachten en, tegen de orthodoxie van haar eigen leer in, toch overgangstypen, tusschentermen te aanvaarden, die de kloof tusschen den wijze en den dwaze zullen overbruggen. Reeds Zeno gewaagt van de categorie der: „Tpowirrovreq" der „naar de volmaaktheid voortschrijdenden," en daarmede is de beteekenis der Stoïsche ethiek voor de levenspractijk in zekeren zin gered.

Seneca heeft die leer van de „voortschrijdenden" het meest uitgewerkt. Hij onderscheidt hen in drie klassen of trappen. De eerste, die der verstgevorderden, is van de krankheden der ziel, de verouderde en verharde kwalen der zonde, vrijgemaakt, maar niet van de affecten, de tijdelijke storingen der zielsgezondheid. Op den tweeden trap staan zij, die de ergste krankheden en affecten overwonnen hebben, maar tegen inzinking nog niet gevrijwaard zijn. Die van den derden trap zijn velen van de ergste kwalen en krankheden te boven, doch niet allen; zij zijn b.v. vrij van hebzucht en losbandigheid, maar niet van toorn en eerzucht. Seneca durft zich zelf nauwelijks tot deze derde klasse der „proficientes", der „voortschrijdenden", te rekenen.

Toch is die leer van de „voortschrijdenden" te beschouwen als een bedenksel tot troost en bemoediging van de groote schare der onmondigen; voor de eigenlijke „adepten", de ingewijden, mag zij niet gelden.

Doch laat ons nog wat meer vernemen van de wijze, waarop de

Sluiten