Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

treden zij tegen de conventie op; enkelen gaan daarbij zoo ver, dat zij met sommige Cynici beweren, dat kannibalisme, vrije liefde en bloedschande niet onnatuurlijk zijn. Doch dat zijn excessen, die tevens uitzonderingen zijn.

Doch er is eene kwestie in dit verband te noemen, die niet zonder belang is; zij betreft de leer der Stoa omtrent het geoorloofde van den zelfmoord. Officieel luidt die leer aldus: zelfmoord is, naar gelang van de omstandigheden, te beoordeelen als plichtmatig of als ongeoorloofd. Hij is „natuurlijk" en derhalve plichtmatig, wanneer hij bedreven wordt ten dienste van vriend of vaderland, of ook bij hevige pijn, ernstige verwonding of ongeneeslijke ziekte. Het eerstgenoemde geval ligt in de Stoïsche hjn: ik ben een deel des geheels; daarom heb ik mijn leven te offeren, indien het geheel daarmede gebaat is. De drie andere gevallen zijn niet zoo gemakkelijk met de Stoïsche beginselen overeen te brengen; want die beginselen leeren, dat de wijze alle dingen, dus ook pijn, verwonding en ziekte behoort te gebruiken om zich te oefenen in het geduldig en blijmoedig dragen van het aardsche leed. Chrysippus, de man van de subtiele moreele haarklooverijën, tracht de gangbare Stoïsche opvatting nu wel te verdedigen door te beredeneeren, dat ook lijden en dood evengoed indifferent zijn als ziekte en pijn, en dat het derhalve wel „overeenkomstig de natuur" kan zijn, den dood te verkiezen boven de smart; maar wie zal nu in een of ander be-. paald geval uitmaken, of de dood behoort verkozen te worden boven ziekte of pijn, dan wel ziekte of pijn boven den dood? Dit aan vrije keuze over te laten was wel zeer goed overeen te brengen met het standpunt van Ariston, doch niet met dat van Chrysippus en de overige Stoïci. Zij hebben in theorie en. ook in de practijk, — want dat leert de geschiedenis, — de voorkeur gegeven aan het op zedelijke gronden geoorloofde van den zelfmoord. Reeds van Zeno wordt verhaald, dat toen hij op hoogen leeftijd een vinger brak, dit door hem werd opgevat als een aanwijzing, dat de natuur hem riep en dat hij toen heenging om zich op te hangen. De omstandigheid, dat Cato de jongere

Sluiten