Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zelfmoord pleegde uit wanhoop, omdat hij de Romeinsche republiek zag ten ondergaan, heeft niet verhinderd, dat hij als een heilige werd herdacht en vereerd. Seneca laat de vrije keuze tusschen overwinning en beëindiging van het leed. Marcus Aurelius stelt aan den zelfmoord geen andere voorwaarde, dan dat hij geschiede met innerlijke vrijheid. En Epiktetus waagt het te zeggen: „Denk er aan, dat de deur open staat. Wees niet laffer dan de kinderen. Wanneer het spel hun niet meer bevalt, dan zeggen zij, ik speel niet langer mee I Als gij aangaande het leven hetzelfde denkt, welnu, zeg dan ook: ik speel niet langer mede en ga dan heen; maar wanneer ge niet heen gaat, klaag dan ook niet."

. Toch zijn er ook Stoïsche uitspraken, die van een tegenovergesteld gevoelen blijk geven. En dat kon ook wel niet anders. Want aan de ééne zijde kon de overweging gelden, al berust zij naar mijne meening op zelfbedrog: de gehechtheid aan het leven is wel de sterkste openbaring van den drang naar zelfbehoud; wie dien drang tot zwijgen vermag te brengen, door aan het leven een einde te maken, heeft de grootste overwinning op zich zeiven behaald. Doch aan de - andere zijde deed zich de overweging gelden: hij, die beweert, dat hij alleen recht en gerechtigheid wil betrachten zonder zich om het lief en leed te bekommeren, dat het noodlot over hem gehengt, die doet die bewering te niet, als hij aan de wisselingen van het lot zooveel beteekenis en invloed toekent, dat hij er zich door laat overmannen en uit het leven wegstooten in den somberen nacht des doods.

De ethiek der Stoa is het rijkst ontwikkeld ethische stelsel der antieke wijsbegeerte. Zij heeft het ideaal der innerlijke vrijheid duidelijk en zelfbewust op den voorgrond gebracht. De volstrekte waarde van het zedelijke voor den mensch en het volkomen verheven zijn van den idealen mensch boven alle wisselingen van het lot zijn hare kenmerkende eigenschappen. De waarachtig verloste, vrije mensch is de zedelijke mensch, die geleerd heeft zijn begeeren in overeenstemming te brengen met de werkehjkheid, en derhalve het leven, zooals het is, met al zijn vreugde en leed,

Sluiten