Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

blijmoedig en vreugdevol te beamen. En dit beamen en aanvaarden der werkelijkheid berust op het inzicht, dat elke bijzondere levenservaring niet op zich zelf staat, maar een onmisbare schakel vormt in den keten van het ééne groote wereldgebeuren. Begeerte en vrees, de affecten, die ons tot slaven maken, zijn te niet gedaan, en hebben plaats gemaakt voor bhjde opgeruimdheid, het eenige affect, waarin de vrije mensch zijn zielsgevoelen openbaart. Die vrije mensch kan bhjmoedig zijn, omdat hij aan de lotgevallen des levens geen objectieve waarde toekent; zij zijn voor hem niets anders dan het materiaal, waarmede de levenstaak wordt volbracht, die hij zich stelt. Heel zijn uitwendig leven levert de materie, die door hem gebruikt wordt als voertuig en middel voor zijn uit innerlijke vrijheid voortspruitend handelen. Aldus wordt het leven spelende ernst, of ernstig spel, naardat men het belieft te noemen.

Gaat het U als mij, dan laat de Stoïsche ethiek ons onbevredigd, inzonderheid met betrekking tot hare theorie aangaande het zedelijk handelen. Het is haar namelijk niet gelukt voor dat handelen een bevredigenden inhoud te vinden. Noch de activiteit van den vrijen, volkomen, noch van den onvolkomen mensch wordt door de Stoïsche ethiek voldoende omschreven. De baan, die voor den onvolkomen mensch tot zelfvolmaking voert, is door de Stoa uitteraard afgesloten; hare theorie van „alles of niets!" heeft er zelfs toe geleid, dat zij bij monde van Chrysippus, den vooruitgang op zedehjk gebied voor indifferent verklaarde. Maar ook waar zij tracht vast te stellen, waarop de activiteit der volkomenen zich zal hebben te richten, raakt de Stoa het spoor bijster; want hare theorie aangaande het „natuurlijke" is van willekeur niet vrij te pleiten. De vrije mensch zal aldus behooren te handelen, dat het „natuurlijke" worde bevorderd, het „tegennatuurlijke" bestreden en onderdrukt. Doch die onderscheiding heeft met de ethiek of de moraal niets te maken; want dan zou het de grootste zonde zijn in plaats van voorwaarts, achterwaarts te gaan, of op zijn hoofd te gaan staan in plaats van op zijn beenen. Allerhande overgeleverde nonnen, aan de Cynici ontieende begripsonderscheidingen en subjectieve gevoelsstemmingen

Sluiten