Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hij tracht aan dien kijk op het leven een wetenschappekjken grondslag te geven en knoopt daartoe aan bij eene opvatting van Demokritus. Wat de mensch zich wenscht, is goed; en hij wenscht zich niets anders dan lust en afwezigheid van leed. Van kindsbeen af is de lust ons levenselement; als wij in dat element verkeeren, zijn wij tevreden en zoeken niets anders; en niets is er, dat wij zoozeer trachten te ontwijken, als zijn tegendeel, namelijk de smart. Als de lust en het goede gelijkwaardige begrippen zijn, dan erlangt het Sokratische weten de beteekenis van een wetenschap aangaande lust en leed.

Ook bij Plato had Aristippus eene dergelijke opvatting kunnen aantreffen. In den „Protagoras" komt de volgende gedachtengang voor: lust en goed, leed en kwaad, beteekenen hetzelfde; het weten, dat den grondslag van de deugd uitmaakt, is een meet- en rekenkunst, welker taak daarin bestaat, de lust-verschaffende en de leed-opleverende gevolgen van elke daad nauwkeurig op te sommen en met elkander te vergelijken. Elke misstap is dan ook een gevolg van ontevredenheid; want het zou ongerijmd zijn te onderstellen, dat een mensch het kwade, dat is het leed veroorzaken de, zou doen, doordat hij daartoe werd aangespoord door een begeerte naar lust. Iedere misgreep in dezen moet dan ook wel veroorzaakt worden door een gebrek aan inzicht, ten gevolge waarvan de mensch niet in staat blijkt de balans van den lust en het leed, dat uit zijn handelen zal voortvloeien, te voren met juistheid op te maken.

Of deze gedachtengang door Plato zelf is aanvaard, blijve buiten beschouwing. Zeker is, dat de ethiek van Aristippus jjan van dezelfde grondgedachte uitgaat. Evenwel geeft hij daaraan eene andere toepassing; want het ethische doel behoort volgens hem niet te zijn het bereiken van de grootst mogehjke som van lust, waarvan de tegenwoordige en alle in de toekomst nog volgende lusttoestanden de termen zijn; maar het is Aristippus uitsluitend te doen om het grootste quantum lust, genoten in één enkel oogenblik.

Veelal heeft men deze Cyreneïsche theorie als zeer verwerpelijk voorgesteld. Men heeft haar genoemd de theorie van den genot-

Sluiten