Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zuchtigen bon-viveur, die de bekende leuze in practijk brengt: „Laat ons eten en drinken, want morgen sterven wij" ; eene theorie, die maar al te geschikt is om de nuttigheidsmoraal te compromitteeren, eene moraal, die in de moderne vormen, waarin zij optreedt, juist zooveel gewicht hecht aan een welbewust overwegen van de mogelijke gevolgen.

Laat ons, alvorens een dergelijk oordeel over de Cyreneïsche ethiek te onderschrijven, de gronden leeren kennen, waaróp Aristippus zijne lustleer heeft gebouwd.

In de eerste plaats voert hij tegen het berekenend hedonisme, dat we zoo even in den „Protagoras" van Plato aantroffen, aan, dat het. wel zeer bezwaarlijk moet zijn het totale bedrag aan lustwaarde op te sommen, dat zich in de verschillende lustmomenten openbaart, omdat datgene wat lust produceert, zelf vaak niets dan leed in zich bergt, en derhalve aan de debetzijde behoort te worden geboekt. Inderdaad valt niet te begrijpen, hoe ik de lustwaarde van een enkele handeling in rekening zal hebben te brengen, als ik die waarde moet laten afhangen van de som der lustwaarden van de gevolgen, die in oneindige reeks uit die enkele handeling voortvloeien.

In de tweede plaats meent Aristippus, dat de Protagoreïsche lustleer schipbreuk lijdt op de klip eener onoplosbare tegenstrijdigheid. Zij gaat namelijk van de onderstelling uit, dat lust en leed zich verhouden als positieve en negatieve grootheden, die elkander opheffen, zoodat b. v. de verhindering van een leed, een negatief leed dus, zou gelijk staan met een gelijk quantum lust, en omgekeerd afstand doen van een zeker quantum lust gelijk zou staan met de aanvaarding van hetzelfde quantum leed. Lust zou dan niets anders zijn dan afwezigheid van onlust en volkomen smarteloosheid het doel, dat de vrije, ethische mensch zou hebben na te streven. De Cyreneïsche ethiek wijst in dit verband op eene leemte in den opzet der lustberekening. Zij onderscheidt niet twee, maar drie hedonische toestanden; naast lust en leed neemt zij als gelijkwaardig derde den toestand aan der hedonische indifferentie.

Sluiten