Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Die indifferentie kan als smarteloosheid niet met leed worden gelijk gesteld, en als „lustloosheid" evenmin met lust. Daarmede vervalt dan de heele berekeningstheorie, daar men te doen heeft met ongelijksoortige grootheden, die, zooals bekend is, niet samengeteld of afgetrokken kunnen worden.

Het derde argument tegen het hedonisme van Protagoras luidt aldus. De som der lusttoestanden, die dan het eigenlijke „geluk" zou uitmaken, is eene samengestelde grootheid, een „«rwrnj^a". Doch de mensch streeft volstrekt niet naar zulk een „systeem" van lust, maar begeert het enkele, afzonderlijke lustmoment. Het zoogenaamde Protagoreïsche „geluk", is niet begeerenswaard als totaliteit, maar van wege de afzonderlijke lustmomenten, waaruit die totaliteit bestaat. Wat moderner uitgedrukt, luidt het argument aldus: ons verlangen naar lust is op een qualitatief bepaalden gevoelstoestand gericht; gevoelskwaliteiten laten zich echter niet becijferen en samentellen. Een totaal bedrag aan lust, een som van lust, laat zich wel denken, doch kan niet ervaren en doorleefd worden en heeft derhalve voor het begeervermogen geen zelfstandige waarde. Door de Cyreneïsche school werd dus wel goed ingezien, dat men eene begeerte niet kan tevreden stellen met abstracte begrippen en dat eene sensualistische theorie niet op metaphysische gronden kan verdedigd worden.

Het belangrijkste argument, door Aristippus tegen de hedonische theorie van Protagoras aangevoerd, is evenwel het vierde en laatste; omdat uit dat argument het ethische gehalte der Cyreneïsche opvatting duidelijk naar voren treedt. Zijn gedachtengang is daarbij de volgende: De wijze bekommert zich niet om het verleden en evenmin om de toekomst; want dat is het teeken van zijn welgemoedheid en het bewijs van zijn gezond verstand. Hij bepaalt zijn aandacht tot den dag, en verder tot dat gedeelte van den dag, waarin hij heeft te handelen of te overleggen. Want alleen het heden is in onze macht; maar geenszins het verleden of de toekomst; want het verleden bestaat niet meer en van de toekomst is nog onzeker, of zij eenmaal bestaan zal.

Sluiten