Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ook de leer prediken: verander de menschen, en zij zullen zich onder alle uitwendige levenstoestanden gelukkig gevoelen I Eerstgenoemde leer kan men ook in onze dagen in allerhande vormen hooren verkondigen; zij is die van het moderne hedonisme, door den bekenden Jeremias Bentham aldus geformuleerd : „the greatest happiness for the greatest number". De laatstgenoemde leer is die van Aristippus, en, gelijk wij hebben gezien, ook die van de Bergrede.

Het antieke hedonisme, zooals wij het meer bepaaldelijk bij de \ Cyreneïsche school aantreffen, zegt: stel den mensch in staat, aan iederen levenstoestand een maximum van lust te ontkenen/ en aldus het doorleven van dien toestand tot een genot te maken. Hier gaat het dus niet om de berekening van het lustgehalte der I zich aanbiedende uitwendige toestanden en lotgevallen; hier gaat het om het doorleefde lustgehalte der inwendige aandoeningen en ervaringen.

Aan den mensch wordt niet een bepaald handelen voorgeschreven en hem wordt niet aanbevolen, zijn handelen aldus in te richten, dat hem dit zooveel lust verschaffe, als maar mogelijk is; maar wat hij ook moge doen, en waarop zijn handelen moge gericht zijn, — hij zelf zal in zulk eene zielsgesteldheid behooren te verkeeren, dat die zielsgesteldheid hem steeds big genot oplevert. Dit genot wordt dan in vrijheid genoten; want het hangt niet af van de uitwendige omstandigheden, waarin de mensch verkeert, maar van zijn eigen zielsgesteldheid.

Dit nu schijnt inderdaad de strekking geweest te zijn van de door Aristippus verkondigde zedenleer. Omtrent hem vernemen wij, dat hij niet als Epikurus de tegenwoordige smart trachtte te onderdrukken door blijde herinneringen en vreugde-wekkende verwachtingen; maar dat het er hem om te doen was, de lust, die het tegenwoordig oogenblik bracht, ten volle te genieten.

En wanneer wij vragen, hoe meende Aristippus dan, dat de mensch kon leeren, aan alle uitwendige dingen en toestanden een quantum lust te ontlokken, dan luidt zij», antwoord anders dan dat van de Cynici. Immers die hadden geleerd: wilt ge een toestand van

Sluiten