Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

En wie zal bovendien uitmaken, aan welke zijde de meerderheid te vinden is ?

Het probleem wordt op nieuw tot enger kring beperkt door de derde trope ; want nu wordt de mensch niet vergeleken met andere menschen, maar met zich zelf. De zintuiglijke gewaarwordingen van een en denzelfden mensch aangaande hetzelfde ding leveren getuigenissen, die elkander weerspreken. Voor den gezichtszin heeft een geschilderd tafereel diepte, voor den tastzin is het vlak en zonder derde afmeting. Myrrhe riekt aangenaam, maar, geproefd, is zij walgingwekkend. Wie heeft nu gehjk, het oog of de hand, de tong of de neus ? Hoe is het nu werkehjk met het schilderij en met de myrrhe gesteld ? Op de zintuiglijke waarneming afgaande, zijn we wel genoodzaakt aan hetzelfde ding verschillende eigenschappen toe te kennen en te zeggen, dat een appel rond, glad, hard, rood en zuur is. Maar zijn die eigenschappen wellicht niet te herleiden tot ééne en dezelfde kwaliteit, die zich onderscheidenlijk openbaart, naar gelang ik mij van het eene of van het andere zintuig bedien ? Het zou dus wel mogelijk zijn, dat wij meer eigenschappen aan de dingen toekenden, dan zij inderdaad bezitten. Doch het omgekeerde is ook wel mogelijk, namelijk, dat de dingen veel meereigenschappen bezitten, dan wij in staat zijn waar te nemen. Wij hebben vijf zinnen; maar als wij er nu eens zes of meer hadden ? Zou dan het aantal eigenschappen van een appel of van iets anders niet gaandeweg toenemen ? Doch welke eigenschappen heeft het ding nu inderdaad ? Wie zal dat zeggen ? Wij weten het niet.

Nog enger wordt de cirkel getrokken door de vierde trope; want thans worden de gewaarwordingen, door een en hetzelfde zintuig van een en denzelfden mensch opgedaan, met elkander vergeleken. Als ik gezond ben, smaakt honig mij zoet; als ik ziek ben, smaakt dezelfde honig mij bitter. Als ik normaal ben, hoor ik niets; was ik in hetzelfde oogenblik krankzinnig, dan zou ik wellicht godsstemmen vernemen. Als ik droom, zie ik dingen, aan welker bestaan ik in wakenden toestand niet geloof: en wat ik in wakenden toestand heb gezien, datzelfde zie ik geheel anders

Sluiten