Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het waarnemende subject, in het tweede viertal wordt onze aandacht bepaald bij de veranderlijkheid van het waargenomen object.

In de vgfde trope wordt er op gewezen, dat het waarnemingsbeeld verandert, naarmate de plaats van het object, zijn stand en zijn afstand ten opzichte van het waarnemende subject anders wordt. Dezelfde zuilenhal schijnt, van de uiteinden af bezien, spits toe te loopen, van het midden af beschouwd, gelijkmatig breed. Hetzelfde schip schijnt van verre klein en onbeweeglijk, van nabij groot en bewogen ; dezelfde roeispaan schijnt in de lucht recht, in het water gebroken. De kleur van sommige vogels, b.v.b. van de duif, schijnt te veranderen met de belichting, waaronder men ze ziet. Onvermijdelijk moet het ding zich bevinden op een bepaalde plaats en wordt dan waargenomen op een bepaalden afstand en door bemiddeling van de eene of andere tusschenstof. Om dus aangaande eenig object betrouwbare kennis te kunnen opdoen, zou vooraf dienen te worden uitgemaakt, op welken afstand en in welken stand het zich ten opzichte van den waarnemer moet bevinden en door welk medium het moet worden waargenomen. Daar echter te dezen opzichte geene op redelijke gronden berustende voorkeur verdedigbaar is, zegt de skepticus voor de vgfde maal: non liquet d.w.z, het is niet duidelijk; het valt niet uit te maken.

De zesde trope gaat uit van de overweging, dat We tot het werkelijk wezen der dingen niet kunnen doordringen, omdat in het waarnemingsbeeld steeds elementen aanwezig zijn, die aan het waargenomen object vreemd zijn. De kleur van ons eigen lichaam verandert, naarmate de lucht, die ons omgeeft, anders wordt en de vochten in onzen gehoorgang hebben invloed op den aard van den waargenomen toon.

De zevende trope wijst er op, dat de quantitatieve veranderingen het onmogehjk maken om aangaande eenig object zuivere kennis op te doen; dezelfde stof vertoont verschillende eigenschappen, naar

gelang van omvang en samenstelling. Eén enkele zandkorrel b.v.b.

is hard en ruw; een zandhoop is zacht en week. Is zand nu hard

of zacht? Een artsenij, in geringe dosis toegediend, geneest; in

Sluiten