Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

relaties kan niemand vaststellen; want waar zou daarvoor de norm te vinden zijn?

Kennis aangaande het wezen der dingen wordt niet verkregen door middel van de zintuiglijke waarneming. Zou wellicht de rede tot die kennis de sleutel zijn?

Alles wat wij onder kennis verstaan, is van aanschouwehjken of van begripmatigen aard. Zeg ik b.v.b. „deze boom is groen", dan geef ik daarmede uitdrukking aan eene betrekking van aanschouwehjken aard tusschen mij en den boom, die mij langs zintuiglijken weg bewust is geworden. Zeg ik „iedere boom is een plant", dan formuleer ik eene begripmatige, eene logische relatie, namelijk die, bestaande tusschen de begrippen boom en plant. Gelijk bekend is, kunnen met begrippen eene reeks van denkoperaties worden uitgevoerd, o.a. het oordeelen en het besluiten. Een methodisch en juist toepassen van die denkoperaties op het aanwezige begrippenmateriaal levert ons het voornaamste instrument ter vermeerdering van onze kennis. De skeptici hebben nu in de tweede plaats getracht te bewijzen, dat ons begrippenmateriaal onbetrouwbaar is, en vervolgens beproefd, de onbetrouwbaarheid aan te toonen van onze logische denkoperaties en van onze voornaamste wetenschappelijke methoden. Bij hun polemiek tegen de betrouwbaarheid der rede als bron van kennis volgen zij evenwel een andere tactiek dan bij die tegen de betrouwbaarheid der zintuiglijke waarneming. Hun polemiek tegen de laatste ging hoofdzakelijk uit van de veranderlijkheid, waaraan het waarnemende subject onderworpen is. Hun bestrijding van de stelling, dat de rede een betrouwbaar instrument voor het verkrijgen van kennis zou zijn, laat alle subjectieve factoren buiten rekening, maar richt zich tegen het vermeende waarheidsgehalte der algemeen erkende, constante, logische producten, en zulks wel op grond van de wijze, waarop die producten zijn ontstaan.

In de eerste plaats geldt' hun critiek de begripsvorming zelf. Reeds Sokrates, Plato en Aristoteles hadden geleerd, dat de zintuiglijk verworven kennis het voorportaal was, dat tot het heiligdom der logische kennis leidde, en dat eerst in de begrippen het eigenlijk

Sluiten