Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wat niet bewezen is. En nu zegt de skepticus: als ge toch ten slotte iets voor waar moet houden, wat niet bewezen is, waarom aanvaardt ge dan maar niet zonder bewijs de stelling als waar, die ge hadt willen bewijzen? Als ge meent het recht te hebben de hypothese, waarop heel uw redeneering steunt, onbewezen te laten, dan kunt ge even goed van alle bewijsvoering afzien.

Het eerste bezwaar van den skepticus is: wilt ge langs den weg der redeneering bewijzen, dat eene bewering waar is, dan zijt ge genoodzaakt eene oneindige reeks van besluiten te trekken, wat uiteraard onmogelijk is. Het tweede bezwaar is: kunt ge dit niet, dan moet ge de redeneering op eenig willekeurig punt stop zetten door iets, dat niet bewezen is, als waar aan te nemen; heel uwe bewijsvoering rust dan op een hypothese, dat is op iets, dat zelf in de lucht hangt. Op die manier wordt derhalve niets ter wereld inderdaad onomstootelijk bewezen.

Zijn derde bezwaar is niet minder gewichtig. Het luidt aldus: als ge een sluitrede op touw zet, dan loopt heel uw bewijsvoering in een klein kringetje en ge levert derhalve een zoogenaamde cirkelredeneering.

De waarheid van de eerste premisse, van den zoogenaamden major, berust namelijk op de waarheid van de conclusie, en de waarheid van die conclusie moet op hare beurt afgeleid worden uit den major. M. a. w., wat uit een onderstelling wordt afgeleid, is juist datgene, waarop die onderstelling zelve rust.

Laat ons nogmaals tot ons voorbeeld terugkeeren van de electrische tram. Onze sluitrede had, — zoo herinneren wij ons, — het volgende verloop:

Major: Alle inrichtingen tot vereenvoudiging van het verkeer zijn nuttige inrichtingen.

Minor: De electrische tram dient tot vereenvoudiging van het verkeer.

Besluit: De electrische tram is een nuttige inrichting. De derde stelling, het besluit, wordt bewezen uit de eerste stelling, uit den major.

Maar hoe kan die major bewezen worden? Hoe bewijs ik, dat

Sluiten