Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

alle inrichtingen, die het verkeer vereenvoudigen, nuttige inrichtingen zijn? Daarvoor is noodig te bewijzen, dat elke inrichting tot vereenvoudiging van het verkeer, dus post, telegraaf, taxi's, auto's, omnibussen, aapjes, enz. en ten slotte ook de electrische^ tram, nuttige inrichtingen zijn. Immers onder alle inrichtingen tot vereenvoudiging van het verkeer is er ook een, die „electrische tram" heet. En dat die „electrische tram" een nuttige inrichting is, dient eerst bewezen te worden en bovendien dan ook, dat post telegraaf, taxi's enz. „nuttige inrichtingen" zijn, voordat ik mag beweren: alle inrichtingen tot vereenvoudiging van het verkeer zijn „nuttige inrichtingen." Zoo is de stelling, dat de electrische tram een nuttige inrichting is, onmisbaar, wil men het bewijs leveren, dat alle inrichtingen tot vereenvoudiging van het verkeer nuttige* inrichtingen zijn; en de stelling, dat alle inrichtingen tot vereenvoudiging van het verkeer nuttige inrichtingen zijn, is op haar beurt onmisbaar om te bewijzen, dat de electrische tram een nuttige inrichting is. Het is duidelijk, dat we hier te doen hebben met een cirkelbewijs.

Nemen wij tot voorbeeld dat overbekende, dat vaak in boeken over logica voorkomt:

Alle menschen zijn sterfelijk.

Cajus is een mensch.

Cajus is sterfelijk;

dan zitten wij opnieuw in een cirkelredenering gevangen Dat Cajus sterfelijk is, leid ik af uit de stelling: alle menschen zijn sterfelijk, Doch eer ik mag zeggen: alle menschen zijn sterfelijk, moet ik de sterfelijkheid van eiken individueelen mensch, dus ook van Cajus, bewezen hebben.

Ook hier is de stelling, in het besluit vervat, onmisbaar om de stelling te bewijzen, die in den major vervat is. Die eigenaardigheid van alle sluitredenen, namelijk dat zij berusten op een cirkelredeneering, noemen de skeptici de Dihllele, het „doorelkander" van de sluitrede.

Wat hier nu aan een paar voorbeelden is duidelijk gemaakt,

Sluiten