Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wordt door de skeptici op allerlei gebied van denken en wetenschap toegepast. Vooral moeten de Stoicijnen het daarbij ontgelden, omdat zij er op uit waren het wezen van eenig ding vast te stellen door het naar al zijne kenmerken en eigenschappen te bepalen. Weinig moeite kostte het den skepticus om duidelijk te maken, dat al die definities niets bijdroegen om het bewuste ding in zijn eigenlijk wezen te doorgronden. Een definitie leert mij niets nieuws aangaande de bepaalde zaak. Eerst moet ik weten, dat de mensch sterfelijk en zedelijk is, voor ik den mensch kan bepalen als te zijn een sterfehjk, zedehjk wezen.

Sextus, de skepticus, spot met de lachwekkende holheid der Stoïsche school door de vraag: „Zijt ge onzen vriend Cajus wellicht te paard tegengekomen, vergezeld van zijn hond?" aldus in te kleeden: „O gij zedelijk, sterfelijk wezen, aangelegd op denken en wetenschap, hebt ge een wezen ontmoet, tot lachen in staat en met aanleg voor staatkunde begiftigd, dat gezeten was op een sterfelijk hinnikend wezen, en dat door een viervoetig, blaffend wezen gevolgd werd?"

Maar niet alleen de Stoa werd aangevallen; de skeptici bleken ook opgewassen tegen een denker als Aristoteles. Aristoteles, de vader der logica, bad zich bij zijn wetenschappelijke bewijsvoeringen van twee methodes bediend, die elkander moesten aanvullen, t.w. van de deductieve en de inductieve methode. De deductieve methode leidt het bijzondere af uit het algemeene, b.v.b. de sterfelijkheid van Cajus uit de sterfelijkheid der menschen en de nuttigheid van de electrische tram uit het nut van inrichtingen tot vereenvoudiging in het verkeer in het algemeen. De inductieve methode leidt uit tal van analoge gevallen een algemeenen regel af, b.v.b. goud is smeltbaar, «er is smeltbaar, enz. enz. dus metalen zijn smeltbaar.

Wij hebben reeds uitvoerig stilgestaan bij de skeptische critiek op de sluitrede; zulk een sluitrede nu is niets anders dan eene toepassing van de deductieve methode.

Wat nu de inductie betreft, hiertegen heeft de skepticus het volgende in te brengen.

Sluiten