Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

volmaaktheid. Het hoogste doel, dat de mensch zich heeft te stellen, bestaat hierin, dat hij bevrijd worde van de macht des hchaams en der zinnelijkheid, ten einde aldus de volmaaktheid te heroveren, die tevens de hoogste gelukzaligheid is. Deze overwinning van het zinnelijke bestaat evenwel niet in gewelddadige onderdrukking of zelfpijniging, doch in het brengen van het lichaam onder de tucht van de rede, die tevens de geest is. Deugd is in de eerste plaats reiniging, reiniging van al wat als zinnelijkheid en lichamelijkheid den geest drukt en kluistert. Aan de practische zijde des levens, inzonderheid aan de deelneming aan wat de staat, de gemeenschap eischt, wordt door Plotinus weinig waarde gehecht, al wordt het daarom toch niet door hem gelaakt of verboden. Doch eigenlijk is de politiek toch maar een terrein, goed genoeg voor de minder begaafden. Zij, die in staat zijn tot wijsgeerige speculatie, zullen aan deze de voorkeur hebben te geven. Voor hen bestaat het hoogste goed in den terugkeer tot het bovenzinnelijke, in het één worden met God, in de zahge omhelzing van het Absolute. Dat hoogste goed is te verwerven, niet langs den weg van het begripmatig, logisch denken, maar alleen door onmiddellijke, geestelijke aanschouwing. Doch ook de aanschouwing is de hoogste trap nog niet. Die wordt eerst bereikt, wanneer de geest des menschen één wordt met den Geest, den Nous, die onmiddellijk uit het Oer-Eéne is geëmaneerd, en waaruit de geest des menschen naar zijn oorsprong en wezen gegrond en geworteld is. Deze vereeniging geschiedt evenwel aanvankelijk aldus, dat 's menschen zelfbewustzijn daarbij gehandhaafd blijft. Wordt die éénwording echter volkomen, zoodat ook de laatste belemmering, namehjk dat zelfbewustzijn, wegvalt, dan is de hoogste trap van kennis, namelijk de ekstase, bereikt en in die ekstase wordt het Oer-Eéne, het Absolute, de Godheid volkomen en onbelemmerd ervaren.

Dit is in korte trekken het stelsel van Plotinus. Hoogst merkwaardig komt ons dat stelsel voor, inzonderheid wanneer wij het vergehjken met het begin van het wijsgeerig denken in Griekenland. In den aanvang toch, bij Thales en de andere Vóor-Sokratische

Sluiten