Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zinnelijkheid en dat falen der wijsbegeerte in het bereiken van haar ideaal was met die Platonische visie in overeenstemming.

Dit dualisme, dit contrast tusschen ideaal en werkelijkheid in de wereld van het denken, ging gepaard met de tweespalt, waaraan heel het bestaan der aan ouderdomskwalen wegkwijnende GriekschRomeinsche wereld lijdende was.

De hartstochtelijke jacht naar macht en zingenot vierde nog altijd hare bacchanalen; doch daarnaast vertoonde zich een sterke begeerte naar reiner zeden en toestanden, omdat men van de onzedelijkheid tot walgens toe genoeg had. En de ontzaglijke tegenstellingen op sociaal gebied waren aanleiding, dat de blik der velen, die hun deel misten aan den rijkdom van aardsche goederen, in de handen der weinigen opgehoopt, gericht was op de toekomst eener betere wereld.

Overal ontstond een diepgevoelde behoefte aan zieleheil en geluk, een honger naar hetgeen niet van deze wereld is, een ontwaken van het godsdienstig besef, als nog nimmer was gezien.

Vandaar dan ook de ingenomenheid, waarmede vreemde sekten en cultusvormen in alle deelen van de Grieksch-Romeinsche wereld werden begroet en geloovige aanhangers vonden. Een natuurlijk gevolg was, dat oostersche en westersche godsdiensten met elkaar in contact kwamen en elkanders invloed ondergingen, zoodat er vaak zonderlinge vermengingen en versmeltingen ontstonden op godsdienstig gebied. Doch hoewel hier en daar de contrasten werden opgelost en verzoend, in het algemeen trachtten die onderscheiden godsdiensten elkander de heerschappij over de zielen te betwisten en aldus werd de bodem der antieke cultuurwereld, aanvankelijk zoo vruchtbaar gebleken in voortbrengselen van kunst en wetenschap, thans de arena, waarin de verschillende godsdiensten elkander op het heftigst bestreden.

De belangstelling van den mensch verplaatste zich van de-sfeer der aardsche naar die der hemelsche dingen; zijn waarachtig heil zocht hij aan gene zijde van de wereld der zinnelijkheid.

Nu is het evenwel zeer opmerkelijk, dat de vorm, waarin zich

Sluiten