Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

moeten wij wel den indruk ontvangen, dat die gestalte ons te zien geeft den mensch in zijn waarheid, den mensch, die aan het ideaal beantwoordt, den mensch an zijn volkomenheid. En dat ideaal is nĂ¯et ontworpen door het brein van zedemeesters, wereldverbeteraars of moraalphilosofen. Het is geen ideaal op papier, het hangt niet in de lucht; doch het is gerealiseerd in eene concrete menschengestalte, in een mensch van vleesch en bloed, uit een bepaald volk voortgesproten, en geplaatst in een bepaald historisch milieu. De historische bepaaldheid en beperktheid, die voor ieder ander geldt, geldt ook hier. De gestalte van Jezus zweeft niet boven de aarde, maar is aan die aarde gebonden met alle banden van ras, volk, taal, historisch verleden, cultuurverband en beschavingsniveau. Indien ergens ter wereld, dan is hier het ideaal handtastelijke werkehjkheid geworden,

Indien dit zoo is, dan staan wij hier voor een ondoorgrondelijk mysterie op het gebied der menschheidsgeschiedenis. Welke bladzijde dezer geschiedenis wij ook raadplegen, in welke eeuw ook wij de menschheid in hare ontwikkeling waarnemen, hetzij in de dagen van een langer of korter van ons verwijderd verleden, hetzij in die van gisteren of heden, overal treft ons het feit, dat de mensch, nooit volkomen tevreden is met zijn lot en met zich zeiven. Overal en te allen tijde wordt het gemoed des menschen ontroerd, ja gefolterd, door de disharmonie tusschen hetgeen hij is en hetgeen hij weet te moeten zijn, tusschen de erbarmelijkheid van zijn daadwerkelijke existentie en de hoogheid van het ideaal, waarnaar hij streeft, doch dat hij niet vermag te bereiken. Wel is waar zijn er ten allen tijde menschen geweest, en zij zijn er nog, die, weggezonken in de zelfmisleiding eener gewaande zelfvoldaanheid, het ideaal hebben prijsgegeven en niets hoogers of beters hebben overgehouden dan een levenspractijk, die er op uit is, den beker des genots tot den bodem toe te ledigen, totdat de dood komt, die aan alles een einde maakt. Of die beker gevuld is met het zingenot van Mephisto's tooverdrank in Goethe's Faust dan wel met de geraffineerde genietingen eener uit zinnelijkheid opgebloeide aesthetiek,

Sluiten