Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

BEWUSTZIJNSVERSCHIJNSELEN.

Ons geestelijk leven is te vergelijken met een rivier; het is een voortdurende stroom van gedachten en gevoelens, nu eens rustig en effen, dan weer fel bewogen.

Bij aandachtig beschouwen en kunstmatige ontleding van dit geestelijk gebeuren kunnen we een 4-tal elementaire bewustzijnsverschijnselen onderscheiden: gewaarwordingen, oordeelen, aandoeningen en wilsverschijnselen. Een kind wordt de kleuren en vormen van téa trosje kersen gewaar; het oordeelt: dat zijn kersen; het krijgt een lustaandoening, als het aan den lekkeren smaak denkt; het wil die kersen hebben.

In het netvlies liggen de fijne eindvertakkingen van den gezichtszenuw ; de netvliesdeeltjes worden geprikkeld door ethertrillingen. De zenuw plant deze prikkeling voort naar de gezichtsheuvels in de middenhersenen. Vandaar leiden nieuwe zenuwbanen haar naar het achterhoofdsgedeelte van de schors der groote hersenen. Deze geleiding is nog steeds een stoffelijk gebeuren, waarbij scheikundige veranderingen zeker een rol spelen (al is van den waren aard van dit gebeuren in 't levend organisme niets met zekerheid te zeggen). Op 't moment echter, dat de prikkel in de schors arriveert, hebben we een geestelijk verschijnsel, een lichtof kleurgewaarwording. Het verschil in kleur wordt veroorzaakt door de verschillende golflengte der lichtstralen, die bij rood het grootst is.

Men neemt aan, dat voor 't zien in de schemering en 't donker andere deeltjes van 't netvlies werken dan bij heldere verlichting, vooral die buiten de gele vlek; met deze laatste worden de kleuren 't best gezien, terwijl de plaats, waar de gezichtszenuw in 't oog treedt, de blinde vlek, voor licht geheel ongevoelig is.

Kleurenblindheid komt in twee vormen voor; öf de patiënt ziet in 't geheel geen kleuren, heeft dus alleen de netvliesdeeltjes voor 't in donker zien goed ontwikkeld; öf hij onderscheidt alleen geel en blauw. In 't laatste geval worden geel, rood, oranje, geelgroen en groen alle als geel gezien en blauw, groenblauw en violet als blauw. Zelfs groen en rood worden dus niet onderscheiden.

4 elementaire verschijnselen.

Gewaarwordingen.

1. licht' en kleurgew.

Douwes, Moderne Paedagogiek.

1

Sluiten