Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het kan zijn, dat het besluit wel is genomen, maar de handeling nog eenigen tijd wordt uitgesteld; in dien tijd kan het voornemen door nieuwe motieven worden opgegeven of versterkt. Ook kunnen onze gedachten zoodanig door andere zaken in beslag worden genomen, dat we het voornemen tijdelijk vergeten.

Motiefkracht hebben de voorstelling van eigen lustvermeerdering of onlustvermindering; verder naastenliefde, godsdienstige overtuigingen, gevoel voor recht en waarheid. Ten slotte zijn al deze in den grond ook weer eigen behagen, maar dat behoeft nog niet de voornaamste oorzaak van de handeling te zijn, al speelt, de inwendige bevrediging een groote rol.

Niet alle lichaamsbewegingen worden door ons opzettelijk gewild. Men onderscheidt de automatische, zooals de werking van 't hart en de spijsverteringsorganen; de reflexen, zooals 't slikken en zuigen en 't plotseling terugtrekken bij pijnlijke aanraking ; de instinctbewegingen, zooals 't schreien bij honger, het spelen. Ze dienen alle tot instandhouding en bescherming van 't lichaam.

De willekeurige Bewegingen zijn van de drie bovengenoemde onderscheiden doordat er een voorstelling van een doel voorafgaat met een bewuste inspanning, om dat te bereiken.

De voorstelling van een bewèging heeft dikwijls de beweging zelve tengevolge. Als we iemand over een hoog touw zien springen, maken we zelf onwillekeurig ook een kleine springbeweging. Gedachtenlezers, die de plaats van een verborgen voorwerp moeten raden, voelen de kleine bewegingen in de richting van 't voorwerp, welke niet kunnen worden onderdrukt. Levendige moordbeschrijving in de couranten of voorstellingen van inbraak in bioscopen leiden meermalen tot nieuwe gevallen door personen, die zich de misdrijven zoo levendig voorstellen, dat ze ze zelf moeten nadoen.

Is er wilsvrijheid? Zou men in elk geval zoo kunnen besluiten, als men wil? Is dus elke verkeerde daad, die we verrichten, te wijten aan onvoldoende willen? Hadden we wel anders gekund, als we maar ernstig hadden gewild?

Volgens het fatalisme zijn we volstrekt niet vrij; we zijn nu eenmaal onder een zeker noodlot geboren en moesten Zoo besluiten en handelen als we deden; daar kunnen we met onzen wil niets aan veranderen.

voornemen, motiefkracht.

bewegingen.

wilsvrijheid, fatalisme.

Volgens het indeterminisme is elk normaal mensch volkomen vrij in zijn willen; elke verkeerde handeling is 't gevolg van niet

indeterminisme.

Sluiten