Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

determinisme.

ernstig het goede willen. Hoe verleidelijk de omstandigheden ook zijn, vallen is eigen schuld; we hadden zeker anders kunnen willen, 't Berouw na de verkeerde daad is het bewijs, dat we zelf onze schuld erkennen' en dat ons willen toch vrij was.

De deterministen zeggen, dat we niet volkomen vrij zijn in ons willen, maar ook volstrekt niet aan een noodlot onderhevig. Er zijn allerlei motieven, die ons wilsbesluit bepalen, van welke ten slotte de sterkste overwinnen. En die motieven kunnen we gedeeltelijk zelf stellen. We zijn hij 't overwegen niet passief, maar actief. We kunnen ernstig nadenken en dan een besluit nemen. En men kan, als 't besluit eenmaal is genomen, ook (behoudens gevallen van verlamming en dergelijke) handelen zooals meti OT!. Sterke motiefkracht kunnen hebben de gedachte aan een Goddelijke Macht, aan welke we verantwoording schuldig zijn, aan onze ouders en opvoeders, aan onze andere bloedverwanten en hoogstaande personen. Het willen is het gevolg van het karakter en de omstandigheden. .

Iemand, die een dierbaar familielid ziet vermoorden, kan zien zelf vergeten en ook een moord begaan. Zoo zijn er meer gevallen b.v. van grove beleediging enz., waarbij men algemeen erkent, dat een normaal persoon niet meer vrij is in zijn willen. Welnu, dat wijst er op, dat we niet altijd voor 't verkeerde volkomen verantwoordelijk zijn; eh met de rechtspraak wordt daarmee wel degelijk rekening gehouden.

Het berouw na een verkeerde daad is geen zuivere maatstat ter beoordeeling van deze kwestie. De omstandigheden zijn na de daad volstrekt niet meer dezelfde. We kunnen ons s zomers moeilijk het genot van een gloeiende kachel voorstellen; en zoo zijn er na de daad begeerten bevredigd, waardoor we ons ook slecht in den vorigen toestand kunnen indenken.

Volgens het determinisme is iemand volstrekt niet altijd van schuld vrij te pleiten, maar moeten we toch zeer voorzichtig zijn met ons oordeel, omdat de omstandigheden iemand te machtig kunnen worden, en we die niet altijd kennen.

centrale •nuwstelsel.

neuronen.

HERSENEN EN GEESTELIJK LEVEN.

Hersenen, verlengde merg, ruggemerg en sympathicus zijn de centrale deelen van ons zenuwstelsel. Van hieruit gaan de zenuwen naar alle deelen van 't lichaam, waar ze in zeer njne vertakkingen eindigen.

Het geheele zenuwstelsel is samengesteld uit milharden neuronen, elk bestaande uit een cel en een vezel. De rijk vertakte einden van de vezels omspinnen dikwijls weer de cellen van andere

Sluiten