Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gaat ten koste van de andere, hoewel dat nog niet door alle geleerden wordt toegegeven.

Ongeveer twee derde van onze groote-hersenschors bestaat uit verbindingsvezels; bij de dieren zijn ook deze velden veel kleiner, vandaar hun minder goed denken.

Door de kleine hersens worden waarschijnlijk onze bewegingen geregeld, de regelmaat, kracht en duur.

Bewustzijnsverschijnselen gaan gepaard met stoffelijke veranderingen in de hersenen. Welk verband is er nu tusschen deze twee processen ? Het meest voor de hand ligt de wisselwerking. De prikkel, die in de hersenen arriveert, veroorzaakt de gewaarwording, heeft deze ten gevolge; omgekeerd heeft het geestelijk willen een stoffelijk procesvten gevolge, waardoor een beweging wordt uitgevoerd.

Tegen deze beschouwingswijze wordt ingebracht, dat ze in strijd is met de wet op 't behoud van energie. Door wetenschappelijke proeven is uitgemaakt, dat de levende mensch eenzelfde hoeveelheid energie afgeeft als hij heeft opgenomen. Er gaat dus geen energie verloren. Nu kan een geestelijk verschijnsel geen drager zijn van een der ons bekende vormen van energie; waar blijft dan de energie bij 't ontstaan der gewaarwording? En omgekeerd: hoe kan er plotseling energie ontstaan bij 't veroorzaken der stoffelijke processen door geestelijke? Of is het geestelijk gebeuren ook een, tot nog toe onbekende, vorm van eriergie, zoodat we met een verandering van de eene soort energie in de andere te doen hebben?

Een andere beschouwing is deze, dat er geen opeenvolging is, doch gelijktijdigheid; deze kan o. a. als volgt aannemelijk worden gemaakt.

Een lepel lijkt van den eenen kant gezien hol, van den anderen bol. Zoo kan een verschillende wijze van beschouwen tot tweeërlei opvatting leiden.

Het stoffelijk gebeuren in de hersenen nu kan voor iemand, die dat alles door een sterk vergrootenden kijker zou kunnen waarnemen, een stoffelijk, voor de persoon zelf echter een geestelijk gebeuren zijn. Al naarmate we 't zelf van binnen uit ervaren, of dat een ander het van buiten af beschouwt, is hetzelfde proces dus tegelijk geestelijk en stoffelijk. Hier is geen raadselachtig verlies of ontstaan van energie; hier is de stoffelijke energie van binnen uit beschouwd geestelijk.

kleine hersens.

wisselwerking.

behoud van energie.

gelijktijdigheid.

BEWUSTZIJN EN ZIEL.

Het wóórd bewustzijn kan beteekenen datgene, wat ons op t oogenblik bewust is; het omvat dan maar èen kleine groep van geestelijke verschijnselen, daar 't bewustzijn heel beperkt is.

Douwes, Moderne Paedagogiek. 2

Sluiten