Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

persoon ook zinswaarnemingen doet op bevel; hij geniet een glas water als wijn of spuwt het uit als inkt, alnaarmate de hypnotiseur hem zulks wijsmaakt.

In alle bovenstaande gevallen hebben we dus te doen met een afwijking van den normalen bewustzijnstoestand; verschillende functies kunnen uitgeschakeld of verzwakt zijn, terwijl andere abnormaal werken.'

Een vader verliest een geliefd kind; jaren daarna is hij schijnbaar over het verlies heen; toch is hij veel ernstiger dan vroeger; ook zonder dat hij voortdurend aan het verlies denkt, heeft het invloed op zijn stemming.

Ik ben aan de oplossing van een moeilijke som bezig; het wil niet gelukken; ik ga met een vriend wandelen en denk in 't geheel niet aan de som; plotseling echter komt de oplossing mij in ' t bewustzijn; het zoeken was dus voortgezet, zonder dat het mij bewust was.

Uit deze twee voorbeelden blijkt, dat een voorstelling niet alleen tijdens haar aanwezigheid in 't bewustzijn invloed heeft op ons denken, maar ook, als ze naar het onderbewustzijn is overgegaan. De eerste werking nu duidt men aan met den naam primaire functie, terwijl de nawerking secundaire functie wordt genoemd.

Dat vanuit het onderbewustzijn ons geestelijk leven sterk wordt beïnvloed, is natuurlijk van groot belang; het zou heel lastig zijn, als al de voorstellingen bij het denken bewust moesten zijn.

Kunstenaars krijgen dikwijls mooie ideeën, die in het onderbewustzijn zijn voorbereid; zonder dat ze het zich bewust waren, heeft zich de nieuwe schepping reeds in hoofdzaak gevormd en komt dan plotseling naar boven. De componist leert een gedicht van buiten; hij zet zich voor de piano, doch 't gelukt hem niet, er opzettelijk een mooie melodie op te maken. Een paar weken daarna komt geheel onverwacht een oorspronkelijke wijze in zijn bewustzijn. Zoo ook is het met den geleerde en den technicus, die tot nieuwe theorieën en uitvindingen komen.

Met dezen naam duidt men aan, dat het ons bewust is, dat wij het persoonlijk zijn, die oordeelen, gevoelen, willen. Waarschijnlijk hebben heel jonge kinderen dit zelfbewustzijn nog niet. Zij hebben nog niet het besef, dat ze een eigen lichaam hebben en ook geestelijk een afzonderlijk individü zijn.

Ook volwassenen kunnen soms vreemd tegenover zich zelf staan; we kunnen oogenblikkén hebben, dat we geheel afwijkend van onze gewone natuur denken en handelen. Deze splitsing van onze geestelijke persoonlijkheid in twee tegenover elkaar staande deelen kan ziekelijk zelfs zoo ver gaan, dat de persoon den eenen tijd niet alleen heel anders denkt en doet dan den anderen, maar

Primaire en Secundaire functie.

zelfbewustzijn.

dubbel-iks

Sluiten