Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK II.

RAND VERDEELING EN INRICHTINGEN TOT HET AFLEZEN DAARVAN.

§ 8. Cirkelrand. Bij de meeste instrumenten, die dienen tot het meten van hoeken, treft men een verdeelden cirkelrand aan, waarop de hoeken in graden en onderdeelen van graden worden afgelezen. De verdeelingen zijn Onmiddellijk op den uit koper vervaardigden rand aangebracht, of, zooals bij fijnere instrumenten veelal het geval is, op een ingelegde zilveren of platina reep, soms, zooals bij de houten octanten en sextanten, op ivoor.

De meest gebruikelijke verdeeling is de sexagesimale, waarbij de omtrek van den cirkel in 360 graden, de graad in 60 minuten, de minuut in 60 seconden verdeeld wordt; voor de graden, minuten en seconden worden bij deze verdeeling de teekens °' " gebruikt.

Op enkele instrumenten treft men.de. centesimale verdeeling aan, waarbij de cirkelomtrek verdeeld wordt in 400 graden, de graad in 100 minuten en de minuut, in 100 seconden; de graden worden bij deze verdeeling, ter onderscheiding van de vorige, door de letter g aangeduid,-terwijl de minuten, seconden en verdere onderdeelen meestal als decimalen van de graden geschreven worden.

De graden op den cirkelrand zijn meestal onderverdeeld in halve of in derde graden, bij fijnere geodesische instrumenten in zesde, uiterlijk in twaalfde deelen van graden. De graden worden om de vijf of om de tien, in ééne richting omgaande, meestal in de richting, waarin zich de wijzers van het uurwerk bewegen (bij de Boussole echter veelal in tegengestelden zin), van 0 tot 360 of tot 400 genummerd. Somwijlen, vooral bij cirkelranden, die dienen tot het meten van verticale hoeken, zijn de graden, van twee diametraal tegenover elkaar liggende punten uitgaande, in twee richtingen van 0 tot 90 of tot 100, ofwel in eene zelfde richting van 0 tot 180 of tot 200 genummerd.

Ten einde echter het aflezen gemakkelijker te maken, zijn in

Sluiten