Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van de richtlijn aan. Zij tqch A, fig. 23, het nulpunt der verdeeling , dan is aa de richtlijn, en zij het middelpunt dér bel in B, dan is de raaklijn bb in B horizontaal, en de helling van de richtlijn bijgevolg gelijk aan den hoek tusschen aa en bb. Daar nu deze hoek gemeten wordt door boog AB, zoo is AB de maat voor de helling der richtlijn.

De uitwijking van het midden der bel uit het nulpunt der verdeeling, wordt gevonden uit de standen van de uiteinden deibel ten opzichte van dat nulp'unt. Is bijv. w de aanwijzing van het linker-uiteinde der bel, links van het nulpunt, en n de aanwijzing van het rechtéruiteinde, rechts van het nulpunt, dan

wykt het midden der bel — deelstrepen links van het

nulpunt uit.

Wil men de helling der richtlijn in minuten of seconden uitdrukken, dan moet deze waarde nog vermenigvuldigd worden met de zoogenaamde boekwaarde van het niveau, d. i. de- hoekverplaatsing , die de richtlijn ondergaat bij eene verplaatsing van de bel over ééne verdeeling van het niveau. Om die boekwaarde te bepalen, kan men het niveau zoodanig met een kijker verbinden, dat de richtlijn van het niveau ongeveer evenwijdig loopt aan de vizierlijn van den kijker en den kijker richten op eene waterpasbaak (zie Hoofdstuk XX: Waterpasinstruménten), die op een bekenden afstand B vóór den kijker is geplaatst. Men brengt nu de bel zooveel mogelijk naar voren, doet die inspelen tusschen twee strepen en leest op de baak af; daarna brengt men de bel zooveel mogelijk naar achteren, doet haar wederom inspelen tusschen twee strepen en leest. opnieuw op de baak af. Men kan deze waarnemingen eenige malen herhalen, nadat men met behulp van de stelschroeven het instrument eenige milimeters hooger of lager heeft geplaatst, of wel nadat men de baak iets hooger of lager heeft gesteld. Zij a het verschil van de twee aflezingen, en n het aantal verdeelingen,

waarover de bel zich heeft verplaatst,. dan geeft — de hoek-

n

waarde aan in lengtemaat op de baak, -~ in deelen van dun

nB

. straal, en - V 206265" in seconden. nB

Deze methode tot het bepalen van de helling der richtlijn kan tevens worden toegepast bij het onderzoek naar de juistheid van het niveau. Daartoe brengt men de bel zooveel mogelijk naar voren of naar achteren, doet haar tusschen twee strepen inspelen

Sluiten