Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waardoor het instrument ondersteund wordt. Deze bus is kegelvormig uitgehold en daarin past de kegelvormige as van de alhidade D. Om deze as, die wij de eerste as noemen, en die bij het gebruik verticaal gesteld moet worden, kan het geheele bóvenstel van het instrument draaien. De alhidade D heeft veelal den vorm van een vollen cirkelrand (alhidade-cirkel) en dekt zoodoende de verdeeling van den rand Bt, die daaïdoor voor beschadiging gevrijwaard is. Ter plaatse, waar de nöniussen, meestal door I en II aangeduid, zijn aangebracht, is uit den alhidadecirkel een stuk uitgenomen en door'een glazen plaatje vervangen. Daarboven, zijn de loupen E aangebracht om de noniussen beter te kunnen aflezen en de illuminators F, om het daglicht daarop terug te kaatsen. (*).

Door middel van de schroef 6? kan men de alhidade D met den cirkelrand Ex verbinden, zoodanig, dat de beweging van de alhidade en van het geheele bóvenstel van het instrument ten opzichte van den rand is opgeheven; de schroef H laat dan echter nog eene fijne beweging van het bóvenstel toe, die noodig is om dén kijker juist te kunnen richten. Deze inrichting voor vastklemmen en fijne beweging, die ook bij vele andere instrumenten voorkomt^ is in fig. 42abc op grootere schaal in detail voorgesteld. De twee plaatjes "A en B, waarvan het eene onder, het andere boven den cirkelrand is aangebracht, kunnen door het aandraaien van de schroef 6? aan den rand B worden .vastgeklemd; was nu het plaatje B aan de alhidade bevestigd, dan zou deze ook met den rand verbonden ën geene beweging meer mogelijk zijn. De verbinding van het plaatje B heeft echter plaats door de schroef H, die den naam van micrometerschroef draagt en die in het bolletje F, dat met de alhidade verbonden is, hare moer vindt en in het bolletje E, dat met B verbonden is, kan draaien. Wordt dus de schroef E omgedraaid, dan moet het bolletje F en daarmede de alhidade om de eerste as eene kleine hoekverplaatsing ondergaan. Om den dooden gang van de schroef op te heffen kan tusschen de bolletjes E en F om de schroef een spiraalveer worden aangebracht. .

Bij het meten van verticale hoeken is het tevens noodig, de beweging van den kijker om de tweede as L te kunnen opheffen en daaraan eene fijne beweging te kunnen mededeelen. De inrichting daartoe zou dezelfde kunnen zijn als boven béschreven is; bij den in fig. 86 voorstelden theodoliet is dit doel op eenigszins andere wijze verkregen; door middel van de schroef Q wordt,

(*) Voor de beteofcenis van ff zie de noot op pag. 16.

Sluiten