Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zocht worden of werkelijk aan de voorwaarde voldaan is, waarop de afleiding van vorenstaande formules berust, namelijk of de as van het rolletje C evenwijdig loopt aan het vlak, gaande door de punt van de stift A en de as B.

Gaan wij eerst tot het laatste onderzoek oyer ', dan merken wij op., dat eene berekening, overeenkomende met die, welke ons de formule van den planimeter gegeven heeft , leert , dat als de as GB van het rolletje G van de richting der lijn AB afwijkt, in den zin, zooals door flg. 162'is aangewezen, dat men dan den inhoud van eene willekeurige figuur, die gelegen is buiten den cirkel, om pool P; men den straal V a2 -f■ c2 beschreven, te groot vindt, doch dat daarentegen die van eene binnen dien cirkel gelegen figuur te klein gevonden wordt en wel des te meer, naarmate die figuren verder van dien cirkel verwijderd zijn. Hieruit volgt eene eenvoudige wijze van onderzoek; men meet met den planimeter tweemaal dezelfde figuur, maar plaatst den eenen keer de pool zoover mogelijk van de figuur, den 'tweeden keer zoo dicht mogelijk er bij; geeft nu de eerste meting een grooteren inhoud dan de tweede, dan heeft er eene afwijking plaats als .in de figuur is aangewezen, d. L: de as van het rolletje wijkt ten opzichte van de lijn AB af in eene richting, die van de pool is afgewend; bij een kleineren inhoud is natuurlijk de afwijking in tegengestelden zin. Eens den zin van de afwijking kennende, kan men met behulp van de correctieschroefjes (de schroefjes K in fig. 160"), den stand der as in de gewenschte richting wijzigen en onderzoeken of dan de vereischte stand verkregen is. Bij dit onderzoek is het wenschelijk, dezelfde figuur ook nog in een of twee tusschenstanden te meten, ten einde uit de geregelde toe- en afname van U met den afstand van de pool de zekerheid te hebben, dat het gevonden verschil werkelijk het gevolg is van de niet juiste regeling en niet van de toevallige fouten in de waarnemingen.

Bij vele nieuwere instrumenten kan men de beschreven, lastige regeling vermijden, doordien men in staat is de fout, veroorzaakt door eene niet juiste regeling, te elimineeren. Hiertoe kan de arm AC doorslaan, dat is, doordien het rolletje onder den arm PB doorgaat, kan de arm AC aan de andere zijde van PB gebracht worden. Wijkt dus in het eene geval de as BC van het rolletje af in eëne richting, die van de pool is afgekeerd, ■zoo zal in den doorgeslagen 'stand AC' die afwijking in de richting van de pool plaats hebben. Doet men nu bij dezelfde ptadls van de pool twee metingen eens in den eenen stand van den arm A C en de tweede maal in den doorgeslagen stand AC',

Sluiten