Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoekmeting, afgeleid uit twee metingen (bijv. eene in den gewonen stand, de tweede in den doorgeslagen stand van den kijker) zijn te schatten op 1 of 1,5 eenheden van eene noniusaflezing. Lezen wij nauwkeuriger af (verg. § 11), bijvoorbeeld tot in tienden van nonius-eenheden, dan kan de middelbare fout geschat worden op 2 of 3 tienden van de eenheid van den nonius, wanneer overigens het instrument en vooral de randverdeeling goed geconstrueerd zijn. SSligs

Bij aflezing op eene, op 80 Meter geplaatste, in witte en zwarte centimeterblokjes verdeelde, waterpasbaak bijvoorbeeld, zal de middelbare fout in ééne enkele aflezing geschat kunnen worden op 1 m.M. bij gebruikmaking van een goed waterpasinstrument met een kijker van ongeveer dertigmalige vergrooting en fijne kruisdraden en met een niveau met eene hoekwaarde van hoogstens 30". Is de kijker minder goed, zijn de draden minder fijn, is het niveau minder gevoelig of is de afstand grooter, dan zal de middelbare fout op 2 of 3 m.M. of meer kunnen worden geschat.

Het spreekt van zelf, dat ook bij groote ondervinding en bij het zooveel mogelijk rekening houden met alle bij-omstandigheden, eene op bovenstaande wijze geschatte waarde van de middelbare fout tot onjuiste gevolgtrekkingen kan voeren; toch kan, zooals later zal worden aangeduid, van eene dergelijke waarde in de practijk een nuttig gebruik worden gemaakt.

Is eene, fout berekend uit andere fouten, waarvan de middelbare waarden' bekend zijn, zoo is de middelbare waarde van die fout uit de middelbare waarden van de samenstellende fouten te berekenen (zie de volgende §).

§ 230. Voortplanting van de fouten. Wanneer een fout X gelijk is aan de som of aan het verschil van twee onafhankelijke (*) fouten a-, en ,r2) terwijl,de middelbare waarden van de laatstgenoemde fouten respectievelijk mx en m2 zijn, welke is dan de middelbare waarde M van de resulteerende fout X?

Zij de middelbare fout m1 afgeleid uit een, groot aantal nx waarden voor de fout x\, namelijk x{, x{', x{" .... terwijl m2 eveneens is afgeleid uit een groo't aantal n2 waarden voor de fout x2, namelijk x2', x2", x2" . . . ., dan kunnen wij uit de samenstellende fouten verschillende waarden voor de fout X afleiden, en wel «iXna waarden.

(*) Onder onafhankelijke fouten worden hier verstaan fouten, die optreden bd geheel onafhankelijke metingen.

21

Sluiten