Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zooals bekend, verdeelt men in de economische wetenschap de opbrengst der productie veelal in arbeidsloon, ondernemerswinst, kapitaalrente en grondrente.

In geval van overproductie heeft het eerst de ondernemerswinst de slagen op te vangen. Dat het mogelijk is soms jaren lang zonder deze te werken bewijzen de tallooze naamlooze vennootschappen, welke nimmer dividend uitkeeren.

Op de grondrente zal niet kunnen worden bezuinigd wanneer de overproductie slechts in een beperkten bedrijfstak heerscht. Is zij echter, zooals thans, meer of minder algemeen, dan zal ook de grondeigenaar op den duur de gevolgen der malaise ondervinden; de pachten zullen dalen.

Hetzelfde geldt van de kapitaalrente.

Ook de arbeidsloonen zullen bij algemeene overproductie omlaag gaan. De mindere vraag naar arbeidskrachten zal dit bewerken. Vak-actie en ruime ondersteuning van werkloozen uit de overheidskas kan echter eene vermindering der arbeidsloonen en daarmede herleving der industrie zeer vertragen.

Van arbeiderszijde wordt soms gezegd: Waarom moeten in tijden van malaise juist wij de rekening weer sluitend maken? Het schijnt mij niet ongewenscht op de onjuistheid van de aan die vraag ten grondslag liggende gedachte te wijzen. Niet de arbeiders krijgen in geval van malaise de eerste klappen, maar de ondernemers, door het derven van winst en tantièmes, de aandeelhouders door het missen van dividenden en het bovendien dikwijls lijden van aanzienlijk verlies in hün kapitaal. Dat ook het leenkapitaal en de grondeigendom op den duur niet aan de gevolgen der malaise ontkomen, zagen wij reeds. Het eerste staat in tijden van overproductie bovendien aan belangrijk risico bloot.

In geval van een algemeene malaise zullen veelal alle productiefactoren op den duur hun aandeel moeten dragen 1). Voor die factoren, wier aandeel in de opbrengst der productie van te voren op een vast bedrag wordt vastgesteld (arbeidsloon, kapitaalrente, pacht), zal er noodwendig eenigen tijd over heen gaan, aleer dat aandeel zich aan de lagere opbrengst heeft aangepast. Daarbij zullen immers in acht moeten worden genomen de termijnen, voor welke arbeidsloon, kapitaalrente of

1) Dat ook de arbeider zich daaraan niet zal kunnen onttrekken is duidelijk, wanneer men bedenkt een hoe groot deel der productiekosten in de meeste bedrijven het arbeidsloon uitmaakt. Men vergete ook nimmer, dat de verhouding tusschen hetgeen aan ieder der productie-factoren ten deel valt, in laatste instantie wordt bepaald door de wisselwerking van vraag naar en aanbod van ieder dier factoren.

Sluiten