Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zwakken producent te beschermen ten koste van den sterken, ten koste ook van den consument ?

Zooals wij reeds zeiden kan overproductie zich beperken tot een enkelen tak van bedrijf, maar ook meer algemeen zijn. Het eerste doet zich voor, wanneer te veel kapitaal en te veel arbeid zich op een bepaalden tak van voortbrenging hebben geworpen. In dien tak zijn dan niet die winsten te maken, welke elders zijn te bereiken. Voor een deel der ondernemingen, n.1. voor die welke in de ongunstigste omstandigheden verkeeren, kan de bestaansmogelijkheid zelfs worden bedreigd.

Een algemeene overproductie doet zich telkens voor, wanneer door oorzaken, welke wij hier niet in onze beschouwingen kunnen betrekken, de conjunctuur over haar hoogtepunt heen is en eene dalende richting heeft ingeslagen.

Algemeene en speciale overproductie kunnen gelijktijdig voorkomen, terwijl anderzijds ook in tijden van algemeene overproductie wel takken van bedrijf weinig of niet daarvan te lijden kunnen hebben.

Zoowel bij algemeene als bij speciale overproductie kan het middel der gedwongen productiebeperking worden aangewend. Bij de eerste leidt zij echter tot zulke funeste gevolgen, verhooging van het prijsniveau op elk gebied, dat die gevolgen haar voldoende uit maatschappelijk oogpunt bezien veroordeelen. Het middel is hier ook minder noodig, daar vanzelf genezing intreedt, indien men maar niet in den loop der dingen ingrijpt. Laat men de zaken haar vrijen loop, dan zullen de productiekosten van zelf verminderen door daling van loonen, rentestand en pachten, welke daling voor hen, die loon, rente of pacht genieten niet aangenaam is, maar geheel of gedeeltelijk wordt gecompenseerd door de vermindering van de kosten van levensonderhoud.

Anders staat de zaak bij speciale overproductie, overproductie in een bepaalden tak van bedrijf. Daarbij is het in den regel niet mogelijk het evenwicht tusschen kostprijs en marktprijs te herstellen door verlaging van de belooning van arbeid, kapitaal en grond, nu diezelfde productiefactoren in andere bedrijven nog steeds dezelfde belooning kunnen bedingen. Behalve het middel der kunstmatige verhooging van den marktprijs blijft 'dus niets anders over dan het invoeren van technische verbeteringen.

De laatste zullen vóór alles moeten worden toegepast en het is zeer té betreuren, indien zij door het minder inspanning eischend middel der kunstmatige marktprijsver hooging achterwege blijven.

Sluiten