Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gen was (hbpn rijs diavolas)1), werd door Vico in eere hersteld : „De menschen voelen eerst, zonder te bemerken, dan bemerken zij met verwarde en bewogen ziel; eindelijk denken zij met zuiveren geest. Deze definitie is het beginsel der poëtische spreuken, die door middel der zinnen uit de hartstochten en ontroeringen gevormd worden, in tegenstelling met de philosophische spreuken, die door middel van de sluitrede uit de reflexie gevormd worden ; daarom komen de laatste, hoe meer zij zich tot algemeene begrippen verheffen, des te dichter bij de waarheid, de eerste zijn des te zekerder, naar mate zij dichter bij het enkele komen" 2).

2. Welke beteekenis hebben de voorstelling en de phantasie bij Hegel ? Deze als herinnerde aanschouwing is reeds een denken, omdat haar inhoud het beeld is, dat door het intellect zelf geproduceerd wordt en dat dus niet een uitwendig object is. Toch onderscheidt zij zich van het denken, omdat die inhoud den aard van het enkele bezit en niet een algemeen begrip is. Het eerste product der intelligentie is een innerlijke herhaling van het uiterlijke voorwerp. Deze voorstelling is het schema dat leeger is dan de aanschouwing, omdat hieruit in het beeld veel weggelaten is. Zij is dus een „empirisch begrip", zooals hond, huis, enz. 3). Het tweede produkt wordt gevormd door de reproductieve verbeeldingskracht of phantasie, die in staat is zonder het origineel beelden te

1) Pol. X 595b.

2) Gli uomini prima sentono senz' avvertire, dappoi avvertiscono con animo perturbato e commosso, finalmente riflettono con mente pura.

Questa Degnita è *1 principio delle sentenze poetiche, che sono formate con sensi di passioni e d'affetto, a differenza delle sentenze filosofiche, che si formano dalla riflessione con raziocini; onde queste piü s'appressano al vero quanto piü s'innalzano agli universali, e quelle sono piü certe quanto piü s'appropiano a'particolari. (La scienza nuova. Libro primo, sezione seconda. degli Elementi. LUI. ed. Nicolini. Bari. 1911. p. 140)

3) Zie hiervoor mijn artikel in het T. v. W. XI. 1, blz. 14—17.

Sluiten