Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vormen, waarbij het mogelijk is eenige beelden met andere te verbinden door een algemeen kenmerk : de associatie.

Eindelijk kan het beeld als symbool van een algemeen kenmerk door de symboliseerende verbeeldingskracht gevormd worden en van hier weer overgaan tot de teekens, hiëroglyphen, die door de semiotische intelligentie worden gevormd*).

Volgens Hegel is dus ook deze voorstelling een gemiddelde (de doorsnee-Nederlander) en een mechanische combinatie van beelden. Elke zoodanige combinatie is echter nuttig voor practische doeleinden en is streng van het theoretische denken te onderscheiden. De voorstelling en de phantasie zijn echter twee woorden voor hetzelfde begrip : aanschouwing-uitdrukking, zoodat, wat Hegel daaronder verstaat, niet onder het theoretische denken valt. Het is dus niet te verwonderen, dat Hegel deze woorden niet kon bezigen om de aesthetische geestelijkheid uit te drukken. Dit kunstmatige uitbeelden en combineeren is juist datgene, wat wij uit een kunstwerk moeten verbannen en dat de maatstaf is van een slecht kunstwerk. Wat we van den kunstenaar vragen, is niet een kunstige constructie van beelden, maar een droom, een phantasie (waarin toevallig ook logische elementen kunnen voorkomen), een wereld, die hij zich gewenscht of-die hij verfoeid heeft: de voorstelling van de werkelijkheid niet als werkelijkheid der wereld, maar als intuïtie, phantasie, droom. De werkelijkheid van het kunstwerk is het ^werkelijk bestaan van het gedroomde als phantasie : de uitdrukking, die de verlossing is uit de macht der,, Empfindungen". Kunst heeft met semiotiek niets te maken.

Dit zag Hegel heel goed in, maar hij bracht de kunst over naar het absolute gebied, het hoogste gebied des geestes, dat de bevrijding is van den objectieven geest, van den geest der samenleving.

Zoowel de subjectieve als de objectieve geesl zijn volgens Hegel nog de eindige geest. De eindigheid heeft

1) Zie j. E. Erdmann. Grundr. d. Psych. § 99-110.

Sluiten