Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

moderne periode wordt omschreven, want zoo omvattend is dé kapitalistische geest, zoo geweldig zijn de gevolgen, uit het praedomineerend kapitaalbezit voortvloeiend, dat het op den gang van alle gebeuren zün stempel zet.1)

Als een spëcifiek modern Verschijnsel, dat eeniger mate tertig reikt tot het begin van den nieuwen tijd, dan aan het einde der 18e eeuw tot breedere ontwikkeling komt, om bij de ontplooiing VéCh het industriëele systeem in de negentiende eeuw vollen wasdom te bereiken, wordt het kapitalisme aangediend. Met de benaming „kapitalistisch'' is naar die voorstelling het wezen van het huidig maatschappelijk leven gepeild; typeerend voor onzen modernen, voor onzen kapitalistischen tijd is de opeenhooping van bezit, de scherpe tegenstelling van rijk en arm, de moordende concurrentie, het duizenderlei ach en wee.

Nauw echter was deze opvatting verkondigd of getabberde en nietgetabberde historici kwamen aandragen met verrassend feiten-materiaal, dat bewees, hoe hetgeen als hyper-modern, als wezenlijk tot onze kapitalistische periode behoorend, wordt voorgesteld, reeds honderden, reeds duizenden jaren terug werd aangetroffen.

Het karakter der middeleeuwen wordt aldus miskend. De beroemde Belgische geschiedschrijver Pirenne deed zien hoe al tien eeuwen terug het kapitalisme in Zuid-Nederland's handelssteden tot rijke ontwikkeling kwam. In Italië, in Venetië en Florence vooral, stelt een machtig kapitaalbezit in de twaalfde eeuw reeds tot een schitterend bedrijfsleven in staat, dat niet minder dan het tegenwoordige kapitalistisch mag heeten. De fabelachtige rijkdom van het koopmansgeslacht der Fugger leeft nu nog in de herinnering Voort. De wondere bloei van Augsburg en andere Zuid-Duitsche steden met hare talrijke handelsmagnaten trekt de aandacht van eiken onderzoeker.2)

Veel sterker spreekt nog wat in de oudheid zich ontwikkelde. Treffend is hetgeen ons uit Rome en Griekenland, uit de Oostersche cultuur, eeuwen voor Christus' geboorte en het begin onzer jaartelling wordt meegedeeld.

De pas verschenen belangwekkende studies van Dr. Leopold') doen ons met verbazing in het antieke Hellas en Rome veel terugvinden wat heden ten dage als uitermate nieuwerwets wordt aangemerkt. Burgerlijke dienstplicht, hier nog slechts in ontwerp verschenen, was daar wet; maximumprijzen werden Ook daar gesteld en overtreden; de enorme depreciatie van het geld ontlokte ook den Romeinschen burgeren bange klachten over schrikbare duurte; de vakbeweging vond warme verdedigers en machtige bestrijders; het kathedersocialisme in de Romeinsche republiek wekte veler

Sluiten