Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

daohte herwon weer iéts Van hare oude tooverkracht, maar, hoezeer ook door het wereldconflict de samenwerking in de eerstkomende jaren zal hokken, toch kan en mag niet worden gereageerd tegen deïnternationale betrekkingen, waarop onze huidige orde is aangelegd Een volk, groot of klein, dat, bekoord door de leuze elk land voor zich zelf zorgen", zich aan den droom der „zelfgenoegzaamheid" mocht willen overgeven, zou weldra bitter teleurgesteld ontwaken Nauw verband met de bloeiende techniek houdt een derde factor' het bedrijfsleven wisselde doordien de industrie zich al sterker uifc zette. In Engeland overvleugelde het eerst de hfiverheid den landbouw en daarna voltrok zich op het vasteland het proces, waarbij de industrie-staat den landbouwstaat terugdrong of ernstige mededinging aandeed.

Daardoor niet het minst — voor dezen factor bovenal hebbe men oog — werd over het leven van den handenarbeid zulk een donkeré schaduw geworpen. De machinale nijverheid bevorderde de arbeids verdeeling, welke niét langer den arbeider maakt tot vervaardiger van een geheel product, maar slechts de bewerking van een klein onderdeel, waarop alle krachten worden geconcentreerd, aan hem opdraagt. De scherp toegespitste arbeidsverdeeling heeft de intensiteit van den arbeid opgevoerd tot eene hoogte, die in vele gevallen vroegtijdige afstomping als betreurenswaardig gevolg met zich sleepte Voor niet weinigen bestaat de arbeid in de eindelooze herhaling van ééne enkele monotone handeling. Verlengstuk van de machine werd menigeen en bö die machine werd de rhytmische stootgang al meer overgezet in ononderbroken kringvormige beweging.

Dat vooral is de sombere zijde van onze tegenwoordige arbeidscultuur: de band tusschen arbeider en produet is verbroken Bil het oude handwerk was de fraaiheid en fijnheid van een product in hooge mate afhankelijk van de bekwaamheid van den maker Thans echter is het meest ingewikkelde en ingenieuse van een artikel bij massa-fabricage los van de vaardigheid van den arbeider Telefoontoestellen, verrekijkers, balansen, fijne physische apparaten worden gefabriceerd door mannen en vrouwen, die van de constructie dezer toestellen geheel onkundig zün. I0)

Aan het wondere electrische gloeilampje, dat schijnbaar stelt de hoogste eischen van geschooldheid, werken meisjes, die van den bouw van het heele voorwerp niets begrijpen, mechanisch een deeltje van den benoodigden arbeid uitvoeren.

Dr van Ginneken bevond bfi zün bezoek aan PhilipS'> Gloeilampenfabriek, dat van de 1700 arbeiders slechte enkele bazen het heele gloeilampje kenden, de eigenlijke arbeiders in hoogstens twee a drie maanden hun werk leeren, terwijl de werkmeisjes

Sluiten