Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vakvereenigingsactie, die arbeidsverkorting, loonsverhooging, verheffing dér arbeidskracht nastreeft.

Diezelfde terughoudendheid kenmerkt ook het arbeidsplan, na de omwenteling in Duitschland ingesteld door de „Sozialisierungskomm i e s i o n", *) waarin bitter weinig doorwerkt de jubel over het heil „am Tage nach der Eevolution" beschoren.

Manen deze stemmen enthousiastische voorstandere van het overheidsbedrijf tot groote bedachtzaamheid, aan die vermaning wordt nog meer kracht bijgezet door de opkomst van een nieuw instituut, welks ontstaan uit de leemten van de overheidsexploitatie te verklaren is.

Wij bedoelen het gemengde, publiek-private bedrijf. Voor een merkwaardig instituut zijn wij hier geplaatst, dat, hoe jong van jaren ook, reeds veel belangstelling trek en in de toekomst veel van zich zal doen spreken.

Van een gemengd bedrrjf is sprake, wanneer het ondernemingskapitaal deels door particulieren, deels door publiekrechtelijke organisaties, staat, gemeente of provincie, is bijeengebracht en ook de leiding van het bedrijf door deze gemeenschappelijk wordt uitgeoefend. In Duituchland vindt deze vorm, vooral bij de electriciteitsvoorziening, veelvuldige toepassing. Nadat in 1898 het Rheinisch-Westf'alisches Elektrizitatswerk door samenwerking van de stad Essen en eene particuliere electriciteitsmaatschappij als een gemengd bedrijf was tot stand gekomen, breidde het zich gestadig verder uit. Ei c hard Passow2) schilderde in een breed werk de groeikracht van dit instituut. Dr. Freund zocht in de Deutsche Juristenzeitung8) den juridischen bouw te vervolmaken. Op den Deutscher Stadtetag, in 1914 te Keulen gehouden, deden zich de referenten; over Verbindung von Stadten und PrivatkapitalfürwirtschaftlicheDnternehmungen*)als warme voorstanders van deze gedachte kennen. Kijk voorzien is reeds de buitenlandsche literatuur.

Bij ons werd het onderwerp nog weinig besproken. Tijdens de debatten

Der Arbeitsplan der Sozialisierungskommission is in extenso opgenomen irn het Correspondenzblatt der Generalkommission der Gewerkschaften Deutschlands van 21 Deoeimber 1918.

3) Die gemischt privaten und öffentlichen Unternehmungen auf dem Gebiete der Elektrizitats- und Gasversorgung und des Strassenbahnwesens, Jena, 1912. Het geschrift dankt z$jn belangrijkheid aan de besdhrijiving en! ontleding vam de talrijke overeenkomsten. Van de verdere literatuur noemen wij: Dr. Edmund H a r m s, Die überführung kommunaler Betriebe in die Form der gemischt wirtschaftlichen Vnternehmung, Berlijn, 1915; een zeer bezadigd geschrift, waarin het voor en tegen rijpelijk wordt overwogen; op blz. 68 en vlgg wordt eene reeks oordeelvellingen van vooraanstaande mamnen! vermeld. Eeri weinig waardeerend oordeel geeft Clemens Heiss in zijn uitvoerig opstel Die gemischt-wirtschaftlichen Unternehmungen beinöffentlichen Elektrizitatsversorgung in Schmollers Jahrbuch, 40e jaargang, 1916, bk. 841 en vlgg.

*) Dentsche Juristen-Zettung, 16e jaargang, blz. 1113 en vlgg.

*) Het verslag ie opgenomen irn de Stadtezeitung van 7 Juli 1914. Zie ook over het verhandelde Hugo Limdeman© in de Sozialistische Monatshefte, 1914,

2e Baind, blz. 1195 en vlgg.

Sluiten