Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

worden tegen de baatzucht van den particulieren exploitant, vooral bij een monopolistisch bedrijf; het product moet algemeen, ook in meer afgelegen streken, tegen lage prijzen beschikbaar zijn. Inderdaad mag aan het openbaar bedrijf als eisch worden gesteld dat het niet den kring van zijn werkzaamheid uitsluitend zóó regele als voor het winstcijfer het nuttigst is. De staat als spoorwegexploitant zal bij het uitbreiden vam zijn net niet angstvallig behoeven te vragen of elke voorgenomen uitbreiding rendabel is. De staat die een zoutmonopolie exploiteert zal een uniformen zoutprijs kunnen vaststellen, ook geldend voor moeilijk te bereiken streken. De waterleiding als openbaar bedrijf zoekt haar kring van afnemers uit te breiden niet alleen uit winzucht maar ook uit overwegingen van volkshygiëne; zij zal in tijden van droogte of epidemie niet schromen kosteloos water beschikbaar te stellen. Bij het bepalen van den prijs der cokes zal de gemeentelijke gasfabriek niet steeds den hoogsten marktprijs trachten te maken. Het bedrijf is er om het publiek.

Een duidelijk voorbeeld van de zorg voor het volkswelzijn die het overheidsbedrijf moet kenmerken levert het staatsfilmverhuurmonopolie, door Mr. Aalberse aanbevolen als het eenig afdoend middel tot bestrijding der noodlottige gevolgen die het bioscoopwezen in zijn tegenwoordige ontwikkeling aankleven.

N:et steeds komt intusschen in de behandeling van het publiek de eerbied voor het publiek tot uiting, die het openbaar bedrijf behoort te kenmerken. De klacht wordt vernomen, dat ambtenaren soms meer geneigd schqnen het publiek te ringelooren dan het te dienen. Er ontbreekt de vrees om een klant te mishagen, het gevaar van schade door verlies van een klant,

Inderdaad kan die ervaring niet geheel worden geloochend. Maar zij ■wordt opgedaan bij monopolistische bedrijven, waar voor verlies van klanten inderdaad geen vrees bestaat, en zij doet zich daarbij evengoed voor wanneer die bedrijven in particuliere exploitatie zijin. Bij het openbaar bedrijf ligt er in de publieke contróle (het ingezonden stuk!) en daarenboven in de contróle der vertegenwoordigende lichamen een bescherming van het publiek tegen kwelling door ambtenaren, een voortdurende herinnering aan het gemeinnützlich karakter van het bedrijf.

Dat karakter komt ook in de prijspolitiek van het overheidsbedrijf op meer dan een wijze tot uiting.

Ik doel hierbij niet op de prijspolitiek der gemeentelijke distributie bedrijven. Deze zijn, hoezeer uit comptabel oogpunt de bedrijfsvorm juist gekozen is, naar haren aard instellingen van onderstand, althans voor een goed deel. Naast de doorvoering der rantsoeneering vinden zij hun hoofddoel in het verstrekken van levensmiddelen en verbruiksartikelen beneden den kostenden prijs. Dat deze verstrekking zich niet beperkt tot on- en minvermogenden vindt zijn grond in de eerste plaats in den administratieven omslag die aan zoodanige beperking verbonden zou zijn. Deze subsidie voor huishoudelijke uitgaven is voor den crisistijd algemeen aanvaard; maar even algemeen is de erkenning, dat het is een crisismaatregel, dat

Sluiten