Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat hij zich in de laatste jaren zoo sterk op productie voor export had toegelegd. \

Het is wel merkwaardig van deze zijde die opmerking te hoonen. Deze ontwikkeling toch is een natuurlijk gevolg van het ook door den heer Wibaut en zijne medestanders steeds verdedigde vrijhandelssysteem. Wil men echter in de toekomst onzen landbouw dienstbaar maken aan de voorziening der binnenlandsche behoefte, zoo behoeft de landbouw daar geen principieel bezwaar tegen te hebben. Zijne positie wordt daardoor eerder beter dan slechter. Aan de in de laatste jaren gevoerde exportpolitiek toch kleefde dit groote bezwaar, dat de toestand zeer onzeker was. Telkens dreigde het zwaard van Damocles in den vorm van mvoer-bemoeilijking door verhooging van invoerrechten of anderszins.

Meer dan tegen het beginsel op zichzelf moet echter bezwaar worden gemaakt tegen de wijze, waarop men het bovengenoemde doel wenscht te bereiken. De Overheid zal uitmaken of de grond voor levensmiddelenproductie geschikt is en wat daarop zal worden geteeld. De Overheid zal met de distributie der levensmiddelen worden belast en de producent zal aan haar de producten moeten leveren op de wijze en tegen de prijzen, die zij bepaalt. Kortom, men zou krijgen eene uitbreiding van het systeem, waarvan wij in de oorlogsjaren alle gebreken hebben leer en kennen.

Het ligt niet in de bedoeling dit systeem hier uitvoerig te bespreken. Alleen zij op enkele punten, zoowel wat betreft de productie, de distributie als de kosten, gewezen.

Het lijkt in theorie misschien heel rationeel, dat de Overheid, voorgelicht door der zake kundige personen, door cultuurvoorschriften den landbouwers voorschrijft, welken grond zij moeten bebouwen, wat zij daarop moeten telen en hoe zij zulks moeten doen.

Twee zaken worden daarbij echter vergeten. In de eerste plaats, dat de omstandigheden, waaronder geproduceerd moet worden, eene oneindige verscheidenheid vertoonen, waarmede de Overheid noch hare adviseurs, hoe talrijk die ook mogen zijn, bezwaarlijk in details bekend kunnen wezen. Het is per slot van rekening alleen de bedrijfsleider, die kan beoordeelen krachtens zijne jarenlange ter plaatse opgedane ervaring en rekening houdende met de eischen van het geheele bedrijf op welke wijze een bepaald stuk land moet worden behandeld en wat er op moet worden geteeld. De moeilijkheden, welke zich voordoen bij de uitvoering van de betrekkelijk eenvoudige Scheurwet geven reeds eenig denkbeeld van de bezwaren, welke het gevolg zouden zijn van een systeem, dat de directe leiding der productie stelt in handen van de Overheid.

En in de tweede plaats rijst de vraag of een toestand op den duur houdbaar is, waarbij de Overheid het bedrijf regelt, terwijl de gevolgen van de bij die regeling begane fouten komen voor den landbouwer.

Wat de distributie aangaat, stelt men zich op het standpunt, alsof het mogelijk zou zijn, al het geproduceerde op eene centrale opslagplaats bijeen

Sluiten