Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eigen onderneming pogen te verwezenlijken. Men denke aan Leclaire, Godin, Treese, aan Zeiaz vooral! Ook ten onzent bleef Van Marken niet alleen staan. Bekende voorbeelden zqn do N. V. Drukkerij „T r i o" te 's-Gravenhage, en de meubelfabriek LaborOmniaVincit te Oosterbeek.

En toch — een breede vlucht nam het stelsel niet. Het aantal ondernemingen, waar het in beperkten of ruimeren vorm werd toegepast, is in alle landen spoedig te tellen. Von Zwiedineck-Südenhorst erkent dan ook, dat het systeem van winstdeeling, hoe hoog ook geroemd, geen noemenswaardige verbreiding heeft gevonden. *)

Kumpman zegt, dat zoowel de theorie als de practijk zich van het stelsel afgewend heeft.2) Wilhelm Stiel klaagt eveneens over de geringe vorderingen, die in de laatste jaren zqn gemaakt. En Mr. M. W. F. Treub, die voorheen van profit-sharing, copartnership en productieve coöperatie nog al eenige verwachting koesterde, werd eveneens door de resultaten teleurgesteld. In den tweeden druk van zijn Drie hoofdstukken uit de geschiedenis der Staathuishoudkunde, in 1904 verschenen, schreef hij reeds: „De eischen, welke de productieve associatie aan haar beoefenaars stelt, zijn slechts in uitzonderingsgevallen voor dezen niet te zwaar. Of dat in de toekomst anders worden zal, is niet te voorspellen. Betere resultaten heeft de samenwerking van kapitaal en arbeid in sommige zoogenaamde „copartnershsipsondernemingen" opgeleverd, maar ook hier zijn zooveel moeilijkheden, dat deze ondernemingsvorm het nog niet tot een krachtigen wasdom heeft kunnen brengen.

„Wie niet blind is voor de feiten der maatschappelijke ontwikkeling moet erkennen dat de arbeiders tot nog toe betere resultaten hebben bereikt, waar zij er naar gestreefd hebben hunne arbeidsvoorwaarden als loonarbeiders te verbeteren, dan waar zij gepoogd hebben hunne positie als loonarbeider voor die van deelgenoot in een productieve onderneming te doen plaats maken".8)

Merkwaardig is ook wat de heer D. W. S tork te Hengelo, op 21 October 1918 zeide in een toespraak tot zijn personeel. Aan de fabriek bestaan aUerlei veelszins uitnemende instellingen: Ziekenfonds, Badinrichting, Spaarkassen, Studiefonds, Liefdadigheidsfonds!, Pensioenfonds, etc. Maar de idee van het zoogenaamd „copartnership" kwam niet tot ontwikkeling.

De heer Stork zeide: „De ouderen herinneren zich zeker, hoe ik, bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan onzer vereeniging (van personeel) in 1906, in mijn feestrede de verwachting heb uitgesproken, dat de uitgifte van certificaten onder ons personeel zich langzamerhand zoude ontwikkelen tot zoogenaamd „Co-partnership", d.i. belangrijke deelname in het kapitaal, en tevens medezeggenschap in het beheer, door het personeel. Deze ver-

*) Grundriss der Sossi alöcon omik, dl. 6, bla. 81. *) Archiv für S o zi al wi ssen sob. a f t und Sozi alpolitik, 36e band, tblz. 480. s) T. a. pl. blz. 128.

Sluiten