Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Waar zij de pretensie hebben meer te zijn, schieten zij ten eenenmale te kort en zijn zelfs soms cynisch of belachelijk. Zoo vond ik in een geschrift vermeld, dat men den werklieden, die geen tijd voor sport hebben, toch niet het genoegen moet ontnemen om onderling wedstrijden te houden in het hoogste arbeidsproduct.

Bij de beoordeeling van het taylorstelsel moet men allereerst rekening houden met de arbeidstoestanden in Amerika. Men vergete niet dat Sombart terecht de Vereenigde Staten het Kanaan van het kapitalisme noemt. De voortdurende toevoer van ongeorganiseerde arbeidskrachten door de immigratie maakt het steeds mogelijk werkkrachten te krijgen, die er niet tegen opzien met de vakvereeniging te breken of geen rekening te houden. In vele bedrijven is slechts een zeer klein gedeelte engelsch sprekend; de rest zijn Polen, Italianen, Slaven etc. etc. Men stelle daar nu eens tegenover Australië, waar sinds 1913 in de staatsbedrijven het stukwerk is afgeschaft; waar de socialisten in de Federatie de meerderheid hebben sinds 1911; waar geen spoorwegen meer gebouwd worden om de hooge kosten, die de „government stroke", het „ca-canny", het tempo der arbeiders in de staatsbedrijven, met zich brengt, en men zal terstond beseffen, dat in Australië aan een toepassing van Taylor's denkbeelden niet te denken valt. Het taylorstelsel is in laatste instantie eene oplossing van den strijd om het arbeid tem po op eene voor den werkgever bijzonder voordeelige wijze. (Junghann. Der Kampf urn die Arbeitsleitung in Australiën und Amerika. Zeitschrift für die Gesamte Staatswissenschaft 1914. p. 263.)

Eene wijze die niet voldoende rekening houdt met de persoonlijkheid van den mensch, die geheel voorbijziet, niet wil erkennen, dat de mensch is geschapen naar Gods beeld. Zoo juist is die tendens neergelegd in het rapport der commissie uit het Amerikaansche Huis van Afgevaardigden (1911): „Een machine is een zielloos ding — het heeft geen leven, geen hersens, geen gevoel en geen plaats in de maatschappij. Met den arbeider is dit anders. Hij is een levend, zich bewegend, gevoelend, maatschappelijk wezen; hij heeft recht op alle rechten, voorrechten, kansen en overwegingen, die men tegenover anderen in acht neemt. Hij zou minder dan een mensch zijn, als hij zich niet verzette tegen een systeem, dat met hem omgaat als met het lastdier of een levenlooze machine".

Vraagt men mij of het wenschelijk is de invoering der taylormethoden te bevorderen, dan antwoord ik daarop bevestigend voor zoover door betere inrichting der bedrijven tijd en kracht wordt bespaard en het tempo aldus wordt bevorderd. Geheel te verwerpen acht ik het systeem waar het ten einde het tempo op te voeren willekeurig een normaal-taak vaststelt en den arbeider door premiehelooning tracht te verlokken tot het aanwenden van het uiterste zijner kracht; terwijl ik elke poging om het solidariteitsgevoel der arbeiders te ondermijnen door met den enkelen arbeider te onderhandelen, niet alleen veroordeel, doch uitgesloten acht in Nederland, waar de georganiseerde arbeiders zullen blijken sterk aaneengesloten te zijn.'

Bx verwacht wel, dat de industrie de betere bedrijfsinrichting zal over-

19

Sluiten