Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tegen brandschatting. En dat juist in dit bedrijf, waar langs zuiver maatschappelijken weg reeds zoo uitnemende uitkomsten zijn verkregen!

Het zal ongetwijfeld nu en dan van noode zijn, dat de staat veel meer doet dan het bestaande erkennen en sanctioneeren. Soms zal hij van boven af de organen moeten wekken. Wij denken aan de kellners, aan de arbeiders en arbeidsters in huis-industrie of op steenfabrieken. Daar is de organisatie vrijwel onmogelijk; het opkomen der nieuwe organen uit het vrije leven is daar dus uitgesloten en al moet zonder twijfel ook hier worden gepoogd opvoedend te werk te gaan, zoodat aan het eind de staat zich grootendeels terugtrekken kunne, hij zal hier moeten beginnen met zelf te scheppen wat onmisbaar is voor een gezonde ontplooiing van het geheel.

Ook waar hij niet zoo ver behoeft te gaan zal de staat zich niet kunnen onttrekken, omdat een algemeene leiding vereischt blijft. Er mag niet slechts gelet worden op ieder bedrijf op zich zelf; ook het economisch leven van een volk met al zijn bedrijven is een éénheid, vraagt organisatie en eischt organen.

In Nederland is aan deze algemeene leiding nog behoefte om een bijzondere eigenaardigheid van groote beteekenis. Wh' denken aan het feit, dat de vakorganisatie gesplitst is naar religieuse en economische inzichten. Toch zal bij de onderhandeling de arbeidswereld als één geheel moeten optreden — een zaak, waarop Dr. van Hettinga Tromp niet moede wordt te wijzen. En ongetwijfeld is iets van die eenheid te bereiken langs den nu gebruikelijken weg van federatie. Maar niemand kan blind zijn voor de nadeelen, daaraan verbonden. Wij denken aan de oneenigheid, die zich voor kan doen; ook, wellicht erger nog, aan het opbieden tegen elkaar. Hier zal een officiëele organisatie veel beter kunnen werken.

Maar hier roeren wij nu tegelijk een bij uitstek practische vraag van zeer groote beteekenis aan. Het is deze: Zal de eenheid van handeling worden verkregeni, doordat nieuwe organen — nu, voor zooveel de arbeiders betreft — zullen worden saamgesteld door evenredige vertegenwoordiging? Dat is dus ook: Zullen de patroons en de arbeiders, al of niet georganiseerd, door vrije stemming invloed uitoefenen op de samenstelling der organen en zullen de bestaande organisaties alleen dienst doen als kiesverenigingen? Of wil men verder gaan en de samenstelling rechtstreeks doem plaats hebben door de georganiseerden, met terzijdestelling van de ongeorganiseerden? Wil men wellicht zelfs het wagen om alle verkiezing onnoodig te verklaren, aangezien de vakorganisaties reeds de officiëele organen der arbeiders zijn, zoodat aan haar de taak kan worden toevertrouwd om de leden der nieuwe organen aan te wijzen?

Hier staan wij voor een soortgelijke botsing als zich in menig bedrijf heeft voorgedaan tusschen groepsvertegenwoordiging of kern ter eener zijde en vakbeweging aan den anderen kant. Wij voor ons meenen, dat de radicale weg in afzienbaren tijd onmogelijk is, omdat de organisatie-idee niet voldoende in ons volk is doorgedrongen. Tot zoolang zou het uitschakelen van alle niet-georganiseerden een groote onbillijkheid zijn; waarom wij meenen, dat evenredige vertegenwoordiging de organen moet samen-

Sluiten