Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wet binnen deze samenleving verbeven wordt. Wij voor ons zouden liever nog iets anders zeggen: ook bier schijnt ons de achtergrond te vinden in den samenhang en het organisme. Wij leven voor het geheel. De idee der vrijheid is, wanneer zij beteekent ongebreideldheid of vergeten van den ander, principiëel verwerpelijk; en bij een handhaving enkel van die idee zonder meer schijnt toch, gelijk zooeven bij de kwestie van het gelijk recht voor allen, het oude individualisme nog aan het woord te zijn.

XI.

De nieuwe organen zullen aldus naast een zuiver maatschappelijk karakter dikwijls het dwingend vermogen hebben van een staatsorgaan. Reeds om deze laatste, reden is het onmogelijk, dat de staat zich na de vorming dezer organen volkomen terugtrekt. Ook Mr. Veraart moet erkennen, dat er plaats blijft voor een staatstaak, ondanks zijn zeer sterk pleidooi voor het zooveel mogelijk uitgroeien van de maatschappelijke organen zonder dat de staatsorganen heel of half ingrijpen. Hij heeft het oog op de door hem beschreven) rechtspraak, die zich van dwangmiddelen als de boycot bedient. Het gevaar voor tyrannie ligt hier zeker zeer aan den weg; maar precies betzelfde gevaar leeft tengevolge van allerlei bepalingen in een collectief contract, waarover de partijen het zijn eens geworden, maar waarvan het groote publiek de dupe worden zou. Een toezicht door den staat ter bescherming zoowel van de vakgenooten als van de buitenstaanden schijnt onmisbaar.

De staat zal echter verder moeten gaan. Wanneer hij toch onder bepaalde voorwaarden collectieve contracten wil doen verbindend verklaren, dan zal hij van de werking dezer nieuw-geschapen bevoegdheid ook volkomen op de hoogte moeten zijn; dus de gelegenheid moeten hebben zich telkens volkomen op de hoogte te stellen en bij zal moeten kunnen ingrijpen, zoodra hem dit noodzakelijk schijnt.

Inzake collectieve contracten! is er trouwens nog meer te doen. Wanneer zij worden beschermd, zal tegelijkertijd omtrent hun maximum-duur iets moeten worden bepaald; al weder ter voorkoming van tyrannie, ditmaal van een tyrannie door de leiders ter weerszijden uitgeoefend tegenover allen, die bij het vak betrokken zijn, of tegenover het gansche vak. Want een organisatie, die het leven geleden wil, mag dit leven niet dooden.

Het zal onvermijdelijk wezen, dat de wet de gevolgen regelt van het bedanken voor de organisatie, waardoor toch iemand zich tevens raa kunnen ontslagen rekenen van zijn verplichtingen omtrent het collectief conti act. De verwachting, dat hier alles particulier kan wordsn verkregen en bijv. door boycot, door den vertrekkende onmogelijk te maken voldoende dwang kan worden uitgeoefend, schijnt wat al te naïef.

Wanneer de overheid de verordeningsbevoegdheid schept, zal zij zich voorts het recht van sanctie of minstens het recht van veto moeten voorbehouden; want zij moet de rechtsvorming in het gansche volksleven kunnen blijven leiden en moet die in haar groote eenheid bewaren.

Sluiten