Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dragen is en een onderhouden van al het geschapene, waardoor het leven op de om der zonde wille vervloekte aarde mogelijk is, komen toch uit het hart des menschen allerlei ongerechtigheden voort. Bij de tegenwoordige bedrijfsvormen zou, indien niet de gemeenschapshanden verplichtingen gingen opleggen, het individualisme, het egoïsme, lijnrecht ingaan tegen het gebod der liefde. In beide standen, der arbeiders en der patroons, maar vooral der laatsten.

De mentaliteit in de kringen der ondernemers heeft zich door de ontwikkeling van bet bedrijfsleven in de laatste eeuw allesbehalve in de gewenschte richting bewogen. Het patriarchale, dat, zij het reeds verliezend aan degelijkheid, zich handhaafde tot de Fransche Bevolutie, werd toen ook ineens weggevaagd. De liberalistisch-economische school rekende af met alle organisatiegedachte en kende voortaan nog slechts atomen. Het saamhoorigheidsgevoel stompte af, aUe vraagstukken werden van nu af bezien uit zakenstandpunt en de hand, die vroeger patroon en knecht /erbond en tot één maakte, versleet tot een dunne koorde, die bij het geringste meeningsverschil moest knappen en afbreken. Het ethisch element werd contrabande genoemd in het zakenleven: de arbeid moest slechts een waren karakter dragen.

De positie der arbeiders is tegen alle verwachtingen in der predikers van de individualistische school door hare invoering zeer verslechterd. De uitvinding der machines, de vergrooting der bedrijven, de jacht naar geld, goed en overdaad, de opkomst der vennootschappen zonder eigenlijken patroon, alle deze oorzaken hebben de arbeiders eni ook de kleine patroons verhinderd mede te profiteeren van de economische voordeden, die de nieuwe periode in het bedrijfsleven aanbood.

De afstanden tusschen de onderscheidene klaseen werden, in plaats van verkleind, sterk vergroot. Ongelijkheden tusschen de menschen zullen er altijd blijven. Deze staan in direct verband met de Schepping en correspondeeren veelal met de uitgedeelde gaven en talenten en bedoelen geschikt te doen zijn voor de onderscheiden aardsche taak — de sociaal-democraten reppen in hun toekomstbeschrijvingen ook al niet meer van gelijke bezoldiging voor iedereen — maar onoverbrugbare kloven zijn in strijd met de bedoeling God®. De sociale" kwestie kan slechts opgelost worden — voorzoover hier van een oplossing mag gesproken — door de maatschappelijke standen de plaats te doen innemen, waarop voor elk volle gerechtigheid kan worden betracht. Niet de een dus den ander benadeelend, maar harmonieus samenwerkend tot het gemeenschappelijk doel: den mensch voor te bereiden voor het komend eeuwig leven, maar hem hier beneden ook bekwaam te doen zijn voor zijn aardsche roeping.

Is dit zoo, dan mag de stand der arbeiders, noch die der kleine zelfstandigen wegzinken. Opeenhooping van kapitaal, en evenmin schrille armoede bezorgen maatschappelijk, noch geestelijk voordeel. De gertchtigheid, welke slechts een volk kan verhoogen, wordt alzóó niet betracht. De verscheidenheden waren geworden tot afgronden van tegenstelling, waarop nooit Gods zegen zou kunnen rusten. Tegen dit gevaar

Sluiten